قال الصّادق عليه السّلام: ان كنت عارفا عاقلا فقدّم العزيمة الصّحيحة، و النّيّة الصّادقة في حين قصدك إلى اىّ مكان أردت، و انه النّفس عن التّخطّى الى محذور، و كن متفكّرا في مشيك، و معتبرا بعجائب صنع الله أينما بلغت، و لا تكن مستهزئا و لا متجبّرا في مشيك، و غضّ بصرك عمّا لا يليق بالدّين، و اذكر الله كثيرا، فانّه قد جاء في الخبر: انّ المواضع الّتي يذكر الله فيها و عليها، تشهد بذلك عند الله يوم القيامة، و تستغفر لهم إلى ان يدخلهم الله الجنّة، و لا تكثر الكلام مع النّاس في الطّريق، فانّ فيه سوء الادب، و اكثر الطّرق مراصد الشّيطان و متجره، فلا تأمن كيده، و اجعل ذهابك و مجيئك في طاعة الله، و السّعى في رضاه، فانّ حركاتك كلّها مكتوبة في صحيفتك. قال الله تعالى: يَوْمَ تَشْهَدُ عَلَيْهِمْ أَلْسِنَتُهُمْ وَ أَيْدِيهِمْ وَ أَرْجُلُهُمْ بِما كانُوا يَعْمَلُونَ. و قال عزّ و جلّ ايضا: وَ كُلَّ إِنسانٍ أَلْزَمْناهُ طائِرَهُ في عُنُقِهِ.
شرح
قال الصّادق عليه السّلام: ان كنت عارفا عاقلا فقدّم العزيمة الصّحيحة، و النّيّة الصّادقة في حين قصدك إلى اىّ مكان أردت، و انه النّفس عن التّخطّى إلى محذور، و كن متفكّرا في مشيك، و معتبرا بعجائب صنع الله أينما بلغت، و لا تكن مستهزئا و لا متجبّرا في مشيك، و غضّ بصرك عمّا لا يليق بالدّين، و اذكر الله كثيرا.
حضرت امام صادق عليه السّلام مىفرمايد كه: هر گاه اراده سفر كردى كه به سفر روى، خواه قصير و خواه طويل، اگر از زمره اهل بصيرتى و از جمله صاحبان عقلى و در سلك اهل غفلت، منسلك نيستى، بايد مقدّم دارى بر سفر خود، صحّت و فساد سفر را، و ملاحظه كنى كه اين سفر تو، مباح است يا معصيت، كه مبادا كه سفر معصيت باشد و موجب خسران آخرت باشد. و باز دار نفس خود را در سفر، از ارتكاب خلاف شرع و در راه رفتن بايد از ذكر الهى، غافل نشوى و هميشه به ياد او باشى و به مخلوقات و مصنوعات نظر عبرت كن و تكبّر و تجبّر به خود راه مده و استهزا و سخريّه به كس مكن. و بپوش چشم خود را از هر چه نظر به او لايق نيست و نظر به او ممنوع است به حسب شرع. و هميشه به ياد خدا باش كه غفلت از او، منبع كلّ شرور و منشأ كلّ آفات است.
فانّه قد جاء في الخبر: انّ المواضع الّتي يذكر الله فيها و عليها، تشهد بذلك عند الله يوم القيامة، و تستغفر لهم إلى ان يدخلهم الله الجنّة.
در حديث وارد است كه: هر موضعى كه آدميان در بالاى او، يا در او ذكر خدا و عبادت خدا كرده باشند، گواهى مىدهد آن زمين از براى آن اشخاص در روز قيامت، كه فلان شخص و فلان شخص در ما، يا در بالاى ما ذكر تو و عبادت تو بجا آوردند و از حضرت بارى براى ايشان طلب آمرزش مىكند، تا زمانى كه خداى تعالى ايشان را داخل بهشت گرداند.
و لا تكثر الكلام مع النّاس في الطّريق، فانّ فيه سوء الادب.
مىفرمايد كه: در راه و سفر، حرف بسيار مزن با مردم، چرا كه حرف بسيار، منافى أدب است.
و اكثر الطّرق مراصد الشّيطان و متجره، فلا تأمن كيده.
مىفرمايد كه: بيشترين راهها، كمينگاه شيطان و محلّ تجارت آن ديو لعين است و انتظار مىبرد كه كسى وارد آن جا شود، تا او را بفريبد و ايمان از او بربايد. و هرگز بى استعاذه و التجا مباش كه تا فريب آن ديو لعين نخورى و صيد او نشوى، پس ايمن از كيد او مباش.
و اجعل ذهابك و مجيئك في طاعة الله، و السّعى في رضاه، فانّ حركاتك كلّها مكتوبة في صحيفتك.
مىفرمايد كه: بگردان رفتن و آمدن خود را در آن سفر، در طاعت خداوند عالم و از براى تحصيل رضاى او، چرا كه جميع حركتهاى تو را مىنويسند، پس اگر قصد تو در سفر، صحيح است و نيّت تو مشروع است، در نامه عمل تو عبادت مىنويسند، و الاّ شقاوت و ضلالت.
قال الله تعالى: يَوْمَ تَشْهَدُ عَلَيْهِمْ أَلْسِنَتُهُمْ وَ أَيْدِيهِمْ وَ أَرْجُلُهُمْ بِما كانُوا يَعْمَلُونَ (نور- ۲۴).
خداوند عالم در قرآن مىفرمايد كه: در روز قيامت، گواهى مىدهند بر آدميان زبانهاى ايشان و دستهاى ايشان و پاهاى ايشان، به آن چه كردهاند از خوبيها و بديها.
و قال عزّ و جلّ ايضا: وَ كُلَّ إِنسانٍ أَلْزَمْناهُ طائِرَهُ في عُنُقِهِ (إسراء- ۱۳).
و نيز خداوند عالم در قرآن مجيد مىفرمايد كه: هر آدمى را خواه مؤمن و خواه كافر، الزام كرديم ما عمل او را در گردن او. يعنى: عمل هر بنده، لازم آن بنده است در آخرت و از او جدا نمىشود. مثل طوق كه لازم گردن است، تا آن وقت كه حساب آن بنده كرده شود.
و نيز گويند: طائر، مرغ نيست بلكه كتاب و نامه عمل بنده است كه در روز قيامت، پرّان پرّان به دست بنده آيد و معنى «في عنقه»، آن است كه عهده آن در گردن او است.