قرآن کریمبه زبان فارسی

نهج البلاغه — حکمت‌های ۱ تا ۲۰

حکمت‌ها و سخنان کوتاه امیرالمؤمنین علی (ع)

حکمت ۱

متن عربیترجمه استاد حسین انصاریان
قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: كُنْ فِى الْفِتْنَةِ كَابْنِ اللَّبُونِ; لا ظَهْرٌ فَيُرْكَبَ،آن حضرت فرمود: در فتنه همچون شتر بچه باش، او را نه پشتی‌ است که سوارش شوند،
وَ لا ضَرْعٌ فَيُحْلَبَ.و نه پستانی‌ که شیرش دوشند.

حکمت ۲

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - اَزْرى بِنَفْسِهِ مَنِ اسْتَشْعَرَ الطَّمَعَ،و آن حضرت فرمود: آن که طمع را شعار خود نمود نفسش را خوار ساخت،
وَ رَضِىَ بِالذُّلِّ مَنْ كَشَفَ عَنْ ضُرِّهِ، وَ هانَتْ عَلَيْهِ نَفْسُهُو کسی‌ که سختی‌ خود را فاش کرد راضی‌ به پستی‌ شد، و آدمی‌ که زبانش را بر خود
مَنْ اَمَّرَ عَلَيْها لِسانَهُ.امارت داد بی‌ مقدار گشت.

حکمت ۳

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - الْبُخْلُ عارٌ، وَ الْجُبْنُ مَنْقَصَةٌ، وَالْفَقْرُو آن حضرت فرمود: بخل عار است، و ترس نقصان، تنگدستی‌
يُخْرِسُ الْفَطِنَ عَنْ حُجَّتِهِ، وَ الْمُقِلُّ غَريبٌ فى بَلْدَتِهِ.زیرک را از برهانش لال کند، انسان تهیدست در دیارش غریب است.

حکمت ۴

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - الْعَجْزُ آفَةٌ، وَ الصَّبْرُ شَجاعَةٌ، وَ الزُّهْدُآن حضرت فرمود: ناتوانی‌ آفت، پایداری‌ شجاعت، زهد در دنیا
ثَرْوَةٌ، وَ الْوَرَعُ جُنَّةٌ، وَ نِعْمَ الْقَرينُ الرِّضى.ثـروت، و پاکدامنی‌ سپر از بلاست. و رضا به قضا همنشینی‌ نیکوست

حکمت ۵

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - الْعِلْمُ وِراثَةٌ كَريمَةٌ، وَ الاْدابُ حُلَلٌو آن حضرت فرمود: دانش میراثی‌ گرانبها، آداب پسندیده زیورهای‌
مُجَدَّدَةٌ، وَ الْفِكْرُ مِرْآةٌ صافِيَةٌ.تازه، و اندیشه آیینه ای‌ صاف اسـت.

حکمت ۶

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - صَدْرُ الْعاقِلِ صُنْدُوقُ سِرِّهِ، وَ الْبَشاشَةُو آن حضرت فرمود: سینه عاقل مخزن راز اوست، گشاده رویی‌
حِبالَةُ الْمَوَدَّةِ ، وَ الاِْحْتِمالُ قَبْرُ الْعُيُـوبِ.دام محبت، و تحمل آزار دیگران پوشاننده عیوب انسان است.
- وَ رُوِىَ اَنَّهُ عَلَيْهِ السَّلامُ قالَ فِى الْعِبارَةِ عَنْ هذَا الْمَعْنى اَيْضاً:-و روایت شده از آن حضرت که در زمینه فقره اخیر چنین فرموده:
وَالْمُسالَمَةُ خِباءُ الْعُيُوبِ، وَ مَنْ رَضِىَ عَنْ نَفْسِهِ كَثُرَصلح و مسالمت پوشش عیبهاست. و خشمگین بر آدم از خود
السّاخِطُ عَلَيْهِ.راضـی‌ بسیار اسـت.

حکمت ۷

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - الصَّدَقَةُ دَواءٌ مُنْجِحٌ، وَ اَعْمالُ الْعِبادِو آن حضرت فرمود: صدقه دارویی‌ است سودمند، و کردار بندگان
فى عاجِلِهِمْ نُصْبُ اَعْيُنِهِمْ فى آجِلِهِمْ.در این جهان پیش روی‌ چشم آنان در آن جهان است.

حکمت ۸

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - اِعْجَبُوا لِهذَا الاِْنْسانِ، يَنْظُرُ بِشَحْم،و آن حضرت فرمود: از این انسان شگفت زده شوید که با پیهی‌ می‌ بیند، با گوشتی‌
وَ يَتَكَلَّمُ بِلَحْم، وَ يَسْمَعُ بِعَظْم، وَ يَتَنَفَّسُ مِنْ خَرْم.می‌ گوید، با اسـتخوانی‌ می‌ شـنود، و از حفره ای‌ تنفس می‌ کنـد.

حکمت ۹

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - اِذا اَقْبَلَتِ الدُّنْيا عَلى قَوْم اَعارَتْهُمْو آن حضرت فرمود: چون دنیا به ملّتی‌ روی‌ کند خوبیهای‌ دیگران را
مَحاسِنَ غَيْرِهِمْ، وَ اِذا اَدْبَرَتْ عَنْهُمْ سَلَبَتْهُمْ مَحاسِنَبه آنان عاریت دهد، و چون پشت کند خوبیهایشان را از آنان
اَنْفُسِهِمْ.سلب نماید.

حکمت ۱۰

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - خالِطُوا النّاسَ مُخالَطَةً اِنْ مِتُّمْ مَعَها بَكَوْاو آن حضرت فرمود: با مردم آنچنان معاشرت کنید که چون از دنیا رفتید بر شما
عَلَيْكُمْ، وَ اِنْ عِشْتُمْ حَنُّوا اِلَيْكُمْ.بگریند، و اگر زنده ماندید به شما میل نمایند.

حکمت ۱۱

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - اِذا قَدَرْتَ عَلى عَدُوِّكَ، فَاجْعَلِو آن حضرت فرمود: وقتی‌ بر دشمن غلبه کردی‌، گذشت
الْعَفْوَ عَنْهُ شُكْراً لِلْقُدْرَةِ عَلَيْهِ.از او را شکرانه پیروزی‌ بر وی‌ قرار ده.

حکمت ۱۲

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - اَعْجَزُ النّاسِ مَنْ عَجَزَ عَنِ اكْتِسابِو آن حضرت فرمود: ضعیف ترین مردم کسی‌ است که از یافتن دوستان
الاِْخْوانِ، وَ اَعْجَزُ مِنْهُ مَنْ ضَيَّعَ مَنْ ظَفِرَ بِهِ مِنْهُمْ.ناتوان است، و ناتوان تر از او کسی‌ است که دوستان به دست آورده را از دست بدهد.

حکمت ۱۳

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - اِذا وَصَلَتْ اِلَيْكُمْ اَطْرافُ النِّعَمِ،و آن حضرت فرمود: زمانی‌ که مقدمات نعمتها به شما رسید،
فَلاتُنَفِّرُوا اَقْصاها بِقِلَّةِ الشُّكْرِ.نهایت آن را با کمی‌ شکر از خود مرانید.

حکمت ۱۴

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - مَنْ ضَيَّعَهُ الاَْقْرَبُ، اُتيحَ لَهُ الاَْبْعَدُ.و آن حضرت فرمود: آن را که نزدیک واگذارد، یاری‌ بیگانه بسیار دور را دریابد.

حکمت ۱۵

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - ما كُلُّ مَفْتُون يُعاتَبُ.و آن حضرت فرمود: نه هر گرفتاری‌ باید در معرض سرزنش قرار گیرد.

حکمت ۱۶

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - تَذِلُّ الاُْمُورُ لِلْمَقاديرِ، حَتّى يَكُونَو آن حضرت فرمود: امور رام مقدّرات است، تا بدان جا که گاهی‌
الْحَتْفُ فِى التَّدْبيرِ.مرگ آدمی‌ به تدبیر خود اوست.

حکمت ۱۷

- وَ سُئِلَ عَلَيْهِ السّلامُ عَنْ قَوْلِ الرَّسُولِ صَلَّى اللّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ:و سؤال کردند از آن حضرت از مفهوم گفته رسول خدا صلّی‌ اللّه علیه و آله و سلّم:
«غَيِّرُوا الشَّيْبَ، وَ لاتَشَبَّهُوا بِالْيَهُودِ» فَقالَ عَلَيْهِ السّلامُ:-«موی‌ سپید را تغییر دهید و خود را شبیه یهود ننمایید» پرسیدند، آن حضرت فرمود:
اِنَّما قالَ صَلَّى اللّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ ذلِكَ وَ الدّينُ قُلٌّ،پیامبر این سخن را وقتی‌ فرمود که شمار اهل دین اندک بود،
فَاَمَّا الاْنَ وَ قَدِ اتَّسَعَ نِطاقُهُ، وَ ضَرَبَ بِجِرانِهِ، فَامْرُؤٌاما امروز که سفره اسلام گسترده شده، و استوار و پابرجا گشته، مرد است
وَ مَا اخْتارَ.و اختـیـارش .

حکمت ۱۸

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ فِى الَّذينَ اعْتَزَلُوا الْقِتالَ مَعَهُ:- خَذَلُوا الْحَقَّ،و آن حضرت درباره کسانی‌ که از جهاد در کنار او دوری‌ جستند فرمود: حق را فرو گذاشتند،
وَ لَمْ يَنْصُرُوا الْباطِلَ.و بـه یـاری‌ باطل برنخاسـتند.

حکمت ۱۹

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - مَنْ جَرى فى عِنانِ اَمَلِهِ عَثَرَ بِاَجَلِهِ.و آن حضرت فرمود: آن که در پی‌ آرزویش بشتابد به اجل خویش به سر درآید.

حکمت ۲۰

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - اَقيلُوا ذَوِى الْمُرُوءاتِ عَثَراتِهِمْ، فَماو آن حضرت فرمود: از لغزش جوانمردان بگذرید، چه اینکه
يَعْثُرُ مِنْهُمْ عاثِرٌ اِلاّ وَ يَدُهُ بِيَدِاللّهِ يَرْفَعُهُ.کسی‌ از آنها نیست که بلغزد جز آنکه خدایش دست گیرد و بلندش سازد.