نظر همی کنم ار چند مختصر نظرمبچشم مختصر اندر نهاد مختصرم
نمی‌شناسم خود را که من کیم بیقیناز آنکه من ز خود اندر، بخود همی نگرم
عیان چو باز سفیدم نهان چو زاغ سیاهچنین بچشم سرم گر چنان بچشم سرم
شکر نمایم و از زهر ناب تلخ ترمبفعل زهرم اگرچه بقول چون شکرم
بعالم صور محض ره چه دانم و چونز عقل خالی همچون ز جان تهی صورم
ز راز خانۀ عصمت نشان مجو از منکه حلقه وار من آن خانه را برون درم
بنور حکمت آب از حجر برون آرمنمیگشاید حکمت دلم عجب حجرم
برای آز و برای نیاز هر روزیبسان مرد رسن تاب باز پس سپرم
سفر نکرد می از بهر بیشی و پیشیاگر بسنده بُدی در حضر، بما حضرم
دیم نکوتر از امروز بود و باز امسالز پار چون بیقین بنگرم بسی بترم
اگرچه دوست توئی پاک پوستم بدریبر تو پردۀ اسرار خویش اگر بدرم
زریگ و قطر مطر در شمر فزون آیدعیوب باطنم ار شایدی که بر شمرم
مدار میل سوی من چو تشنه سوی سرابکه آدمی صورم لیک اهرمن سیرم
سحاب بیندم از دور سایل عطشانسحابم آری لیکن سحاب بی مطرم
صدف شمار دم از دیده پر درر غوّاصگره شناس شناسد که سنگ بی گهرم
رفیق نور بصر خواندم بمهر و بلطفچگونه نور بصر خواندم که بی بصرم
گذشت عمری تا زیر این کبود حصاربجرم آدم عاصی مطیع برزگرم
کیست کاشتم اندر زمین دل بطمعبجز کبست نیاورد روزگار برم
زبان حالش بامن همی سرآید نرمکه سرمگردان از من چو کاشتی بخورم
یکی عنای روان میخرید و مینالیدمنال، گفت عنا دیده باز کن مخرم
ره ظفر نتوان رفت بر عدو بخردچون من عدوی خودم چون بود ره ظفرم
وگر زدشمن ظاهر حذر کند عاقلز مکر دشمن باطن چگونه برحذرم
عجبتر آنکه ز بهر دو روزه مستقرمبطوع و رغبت خود سال ماه در سفرم
ز سیر هفت مشعبد اسیر ششدره‌امز دست چار مخالف بنای هشت درم
مرادم آنکه برون پرّم از دریچۀ جانولیک خصم گرفته است چار سو مفرم
ز دامگام بپرّم برون چو آز و نیازهمی بُرند بمقراض اعتراض پرم
رفیق رفت بالهام در سفینۀ نوحزهر غریق فرو مانده من غریق ترم
میان شورش دریای بیکران از موجبجان از آفت این آب و باد پر خطرم
دمی ز روح بامنم دمی ز نفس ببیمگهی چو افسر عیسی گهی فسار خرم
مگر نشاختم اندر زمین دل بهوسنرست و عمر بآخر رسید در مگرم
ز روزگار توقع نمیکنم خیریکه خیر روی بتابد ز من که محض شرم
بگلستان زمانه شدم بگل چیدنگلی نداد و بصد خار میخلد جگرم
زمانه کرد مراروی و موی چون زرو سیممگر شناخت که من پاسبان سیم و زرم
ندای عقل بر آمد که رخت بربندیدهمه جهان بشنیدند و من نه، زانکه کرم
گر از کمال بتابم چو خور ز خاور اصلبسازد اختر بهر زوال باخترم
وگر ز مردی بر هفت چرخ پای نهمنه سرز چنبر گردون دون برون ببرم
عجب مدار گر از روزگار خسته شومکه او شرارۀ شرّاست و من سپید سرم
از این نفر بنفیر آمدم نفور شدمبفرّ و فطنت دانم که من نه زین نفرم
چرا نسازم با خاکیان دور فلککه هم ز خاکم من نه ز گوهر دگرم
ز پیشوای امیر فلک برتبت و عقلگمان برم که بذات و صفات پیشترم
ز نور فطنت در ظلمت شب فطرتچو چشم اعمی نومید مانده از سحرم
بدین دو ژاژ مزخرف بپیش چشم خردچوگنده پیری در دست بنده جلوه گرم
بفضله‌ای که بگویم که فضل پندارمنیم سنائی جانی که خاک سر بسرم
تنم ز جان صفت خالیست و من بصفتبجان صورت چون چار پای جانورم
گهی چو شیر بگیرم گهی چو سگ بدرمگهی چو گاو بخسبم گهی چو خر بچرم
نه هیچ همّت جز سوی طمع و جمع درمنه هیچ فکرت جز بهر عشق خواب و خورم
اگرچه عیبۀ عیب و عیار عارم، لیکببندگی سر سادات و چاکر هنرم
سپر ندارم در کف بدفع تیر فلکچو ایمنم که طریق سداد می سپرم
ز چار سوی سلامت بشاهراه نجاتچهار یار پیمبر بسند راهبرم
همیشه منتظرم هدیۀ هدایت راولیک مهدی در مهد نیست منتظرم
عنایت ازلی هم عنان عقلم بادکه از عنا برهاند بحشر در حشرم