قرآن کریمبه زبان فارسی

نهج البلاغه — حکمت‌های ۲۰۱ تا ۲۲۰

حکمت‌ها و سخنان کوتاه امیرالمؤمنین علی (ع)

حکمت ۲۰۱

متن عربیترجمه استاد حسین انصاریان
- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ وَ قَدْ قالَ لَهُ طَلْحَةُ وَ الزُّبَيْرُ نُبايِعُكَ عَلى اَنّا شُرَكاؤُكَو آن حضرت فرمود: وقتی‌ طلحه و زبیر به او گفتند با تو بیعت می‌ کنیم به شرط اینکه در حکومت با
فى هذَا الاَْمْرِ: - لا، وَلكِنَّكُما شَريكانِ فِى الْقُوَّةِ وَ الاِْسْتِعانَةِ،تو شریک باشیم، فرمود: نه، ولی‌ در قدرت و یاری‌ دادن شریک،
وَ عَوْنانِ عَلَى الْعَجْزِ وَ الاَْوَدِ.و در ناتوانی‌ و سختی‌ کمک باشید.

حکمت ۲۰۲

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - اَيُّهَا النّاسُ اتَّقُوا اللّهَ الَّذى اِنْ قُلْتُمْ سَمِعَ،و آن حضرت فرمود: ای‌ مردم، خدا را بپرهیزید که اگر حرف زدید می‌ شنود،
وَ اِنْ اَضْمَرْتُمْ عَلِمَ. وَ بادِرُوا الْمَوْتَ الَّذى اِنْ هَرَبْتُمْ مِنْهُو اگر نهفته دارید می‌ داند. و بر مردنی‌ پیشی‌ جویید که اگر از آن فرار کردید شما را
اَدْرَكَكُمْ، وَ اِنْ اَقَمْتُمْ اَخَذَكُمْ، وَ اِنْ نَسيتُمُوهُ ذَكَرَكُمْ.دریابد، و اگر بایستید شما را بگیرد، و اگر فراموشش کنید شما را به یاد آورد.

حکمت ۲۰۳

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - لايُزَهِّدَنَّكَ فِى الْمَعْرُوفِ مَنْ لا يَشْكُرُهُو آن حضرت فرمود: کسی‌ که سپاس نیکی‌ ات را به جا نیاورَد تو را در نیکی‌ کردن بی‌ رغبت
لَكَ، فَقَدْ يَشْكُرُكَ عَلَيْهِ مَنْ لا يَسْتَمْتِعُ بِشَىْء مِنْهُ،نکند، چرا که سپاست را کسی‌ به جا می‌ آورد که از آن نیکی‌ بهره نبرده (خدا)،
وَ قَدْ تُدْرِكُ مِنْ شُكْرِ الشّاكِرِ اَكْثَرَ مِمّا اَضاعَ الْكافِرُ،و تو از سپاس سپاسگزار بیش از آنچه کفران کننده نعمت از بین برده به دست می‌ آوری‌،
«وَاللّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنينَ».«و خداوند نیکوکاران را دوسـت دارد».

حکمت ۲۰۴

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - كُلُّ وِعاء يَضيقُ بِما جُعِلَ فيهِ، اِلاّو آن حضرت فرمود: هر ظرفی‌ به آنچه در آن می‌ ریزند تنگ می‌ شود، غیر
وِعاءَ الْعِلْمِ فَاِنَّهُ يَتَّسِعُ بِهِ.ظرف علم که به علم وسعت گیرد.

حکمت ۲۰۵

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - اَوَّلُ عِوَضِ الْحَليمِ مِنْ حِلْمِهِ اَنَّ النّاسَو آن حضرت فرمود: اول پاداشی‌ که بردبار از بردباریش می‌ برد آن است که مردم
اَنْصارُهُ عَلَى الْجاهِلِ.در مقابل جاهل یارش می‌ شوند.

حکمت ۲۰۶

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - اِنْ لَمْ تَكُنْ حَليماً فَتَحَلَّمْ، فَاِنَّهُ قَلَّ مَنْو آن حضرت فرمود: اگر بردبار نیستی‌ خود را به بردباری‌ وادار، چرا که کم است کسی‌
تَشَبَّهَ بِقَوْم اِلاّ اَوْشَكَ اَنْ يَكُونَ مِنْهُمْ.خود را شبیه قومی‌ کند و از زمره آنان نشود.

حکمت ۲۰۷

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - مَنْ حاسَبَ نَفْسَهُ رَبِحَ، وَ مَنْ غَفَلَو آن حضرت فرمود: کسی‌ که خود را محاسبه کرد سود برد، و هر که از خود بی‌ خبر ماند
عَنْها خَسِرَ، وَ مَنْ خافَ اَمِنَ، وَ مَنِ اعْتَبَرَ اَبْصَرَ، وَ مَنْ اَبْصَرَزیان دید، و آن که ترسید ایمنی‌ یافت، و هر که عبرت گرفت بینا شد، و هر که بینا شد
فَهِمَ، وَ مَنْ فَهِمَ عَلِمَ.فهمید، و هر که فهمید دانست.

حکمت ۲۰۸

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - لَتَعْطِفَنَّ الدُّنْيا عَلَيْنا بَعْدَ شِماسِهاو آن حضرت فرمود: دنیا بعد از چموشی‌ همچون بازگشت مهربانانه شتر سرکش بر فرزند
عَطْفَ الضَّرُوسِ عَلى وَلَدِها. وَ تَلا عَقيبَ ذلِكَ: «وَ نُريدُخویش به ما باز می‌ گردد. و در پی‌ این گفتار این آیه را تلاوت فرمود: «می‌ خواهیم
اَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذينَ اسْتُضْعِفُوا فِى الاَْرْضِ وَ نَجْعَلَهُمْ اَئِمَّةًبر آنان که در زمین ضعیف شمرده شدند منّت نهیم و آنان را پیشوایان
وَ نَجْعَلَهُمُ الْوارِثينَ».و وارثــان گــردانـیــم» .

حکمت ۲۰۹

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - اِتَّقُوا اللّهَ تَقِيَّةَ مَنْ شَمَّرَ تَجْريداً،و آن حضرت فرمود: خدا را بپرهیزید پرهیز کسی‌ که دامن همت به کمر زده و خود را از علایق تنها نموده،
وَ جَدَّ تَشْميراً، وَ اَكْمَشَ فى مَهَل، وَ بادَرَ عَنْ وَجَل،و کوشش کرده و خود را به چالاکی‌ آراسته، در مهلت عمر به راه خدا شتافته،
وَ نَظَرَ فى كَرَّةِ الْمَوْئِلِ، وَ عاقِبَةِ الْمَصْدَرِ،و از ترس نابودی‌ مهلت به عمل پیشدستی‌ کرده، و در برگشت به جهان دیگر، و سرانجام کار،
وَ مَـغَـبَّـةِ الْـمَـرْجِـعِ .و بازگشت به حساب اندیشه نموده است.

حکمت ۲۱۰

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - الْجُودُ حارِسُ الاَْعْراضِ. وَالْحِلْمُ فِدامُو آن حضرت فرمود: بخششْ پاسبان آبروها، بردباری‌ دهنه بند
السَّفيهِ. وَالْعَفْوُ زَكاةُ الظَّفَرِ. وَالسُّلُوُّ عِوَضُكَ مِمَّنْ غَدَرَ.نادان، گذشتْ زکات پیروزی‌، از یاد بردن آن که خیانت کرده پاداش تو،
وَالاِْسْتِشارَةُ عَيْنُ الْهِدايَةِ. وَ قَدْ خاطَرَ مَنِ اسْتَغْنَى بِرَأْيِهِ.مشورت عین هدایت است. آن که مستبد به رأی‌ شد خود را به خطر انداخت.
وَالصَّبْرُ يُناضِلُ الْحِدْثانَ. وَالْجَزَعُ مِنْ اَعْوانِ الزَّمانِ.شکیبایی‌ ردکننده سختی‌ ها، و بی‌ صبری‌ یاری‌ کننده زمانه بر جفاست.
وَ اَشْرَفُ الْغِنى تَرْكُ الْمُنى. وَ كَمْ مِنْ عَقْل اَسير تَحْتَشریفترین ثروت ترک آرزوست. چه بسا عقلی‌ که به دست هوای‌ حاکم
هَوىً اَمير. وَ مِنَ التَّوْفيقِ حِفْظُ التَّجْرِبَةِ. وَ الْمَوَدَّةُ قَرابَةٌاسیر است. حفظ تجربه از توفیق، و دوستی‌ قرابتی‌ اندوخته
مُسْتَفادَةٌ. وَلاتَأْمَنَنَّ مَلُولاً.شده است. و از دل تنگ آمده از خود ایمن مباش.

حکمت ۲۱۱

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - عُجْبُ الْمَرْءِ بِنَفْسِهِ اَحَدُ حُسّادِعَقْلِهِ.و آن حضرت فرمود: خودپسندی‌ انسان یکی‌ از حسودان عقل اوست.

حکمت ۲۱۲

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - اَغْضِ عَلَى الْقَذى وَ اِلاّ لَمْ تَرْضَ اَبَداً.و آن حضرت فرمود:از آزار وجفای‌ اهل دنیا چشم بپوش وگرنه هرگز خشنود نخواهی‌ شد.

حکمت ۲۱۳

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - مَنْ لانَ عُودُهُ كَثُفَتْ اَغْصانُهُ.و آن حضرت فرمود: آن را که خلق و خو نرم است دوست و آشنا فراوان است.

حکمت ۲۱۴

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - الْخِلافُ يَهْدِمُ الرَّأْىَ.و آن حضرت فرمود: مخالفت موجب ویرانی‌ تدبیر است.

حکمت ۲۱۵

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - مَـنْ نالَ اسْـتَطالَ.و آن حضرت فرمود: آن که به مقام رسد گردنکشی‌ کند.

حکمت ۲۱۶

- وَقالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - فى تَقَلُّبِ الاَْحْوالِ عِلْمُ جَواهِرِ الرِّجالِ.و آن حضرت فرمود: در دگرگونی‌ احوال گوهرهای‌ مردان شناخته شود.

حکمت ۲۱۷

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - حَسَدُ الصَّديقِ مِنْ سُقْمِ الْمَوَدَّةِ.و آن حضرت فرمود: حسادت با رفیق از بیماری‌ دوستی‌ است.

حکمت ۲۱۸

- وَقالَ عَلَيْهِ السَّلامُ:- اَكْثَرُ مَصارِع ِالْعُقُولِ تَحْتَ بُرُوقِ الْمَطامِع ِ.و آن حضرت فرمود: بیشترین قربانگاههای‌ عقول زیر برق طمع هاست.

حکمت ۲۱۹

- وَقالَ عَلَيْهِ السَّلامُ:- لَيْسَ مِنَ الْعَدْلِ الْقَضاءُ عَلَى الثِّقَةِ بِالظَّنِّ.و آن حضرت فرمود: داوری‌ نمودن به گمان علیه انسانِ مورد اعتماد از عدالت نیست.

حکمت ۲۲۰

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ:- بِئْسَ الزّادُ اِلَى الْمَعادِ الْعُدْوانُ عَلَى الْعِبادِ.و آن حضرت فرمود: ستم بر بندگان توشه بدی‌ برای‌ جهان آخرت است.