قرآن کریمبه زبان فارسی

نهج البلاغه — حکمت‌های ۲۴۱ تا ۲۶۰

حکمت‌ها و سخنان کوتاه امیرالمؤمنین علی (ع)

حکمت ۲۴۱

متن عربیترجمه استاد حسین انصاریان
- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - يَوْمُ الْمَظْلُومِ عَلَى الظّالِمِ اَشَدُّ مِنْ يَوْمِو آن حضرت فرمود: روز مظلوم علیه ظالم سخت تر از روز
الظّالِمِ عَلَى الْمَظْلُومِ.ظالم بر مظلـوم است.

حکمت ۲۴۲

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - اِتَّقِ اللّهَ بَعْضَ التُّقى وَ اِنْ قَلَّ، وَ اجْعَلْو آن حضرت فرمود: خدا را بپرهیز اگر چه کم باشد، و بین
بَيْنَكَ وَ بَيْنَ اللّهِ سِتْراً وَ اِنْ رَقَّ.خود و خداوند پرده حرمت قرار ده اگرچه نازک باشد.

حکمت ۲۴۳

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - اِذَا ازْدَحَمَ الْجَوابُ خَفِىَ الصَّوابُ.و آن حضرت فرمود: هرگاه جواب از پرسش زیاد شود پاسخ درست پنهان ماند.

حکمت ۲۴۴

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ:- اِنَّ لِلّهِ تَعالى فى كُلِّ نِعْمَة حَقّاً، فَمَنْ اَدّاهُو آن حضرت فرمود: خداوند را در هر نعمتی‌ حقّی‌ است، هر کس ادا کند نعمتش را
زادَهُ مِنْها، وَ مَنْ قَصَّرَ فيهِ خاطَرَ بِزَوالِ نِعْمَتِهِ.افزون کند، و هر کس کوتاهی‌ ورزد خود را در خطر از دست رفتن نعمت قرار دهد.

حکمت ۲۴۵

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - اِذا كَثُرَتِ الْمَقْدُرَةُ قَلَّتِ الشَّهْوَةُ.و آن حضرت فرمود: زمانی‌ که توانایی‌ زیاد گردد خواسته کم شود.

حکمت ۲۴۶

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - اِحْذَرُوا نِفارَ النِّعَمِ، فَما كُلُّ شارِد بِمَرْدُود .و آن حضرت فرمود: از فرار نعمت ها بترسید، که هر گریخته ای‌ را بازگشت نیسـت.

حکمت ۲۴۷

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - الْكَرَمُ اَعْطَفُ مِنَ الرَّحِمِ.و آن حضرت فرمود: جوانمرد مهربان تر از خویشاوند است.

حکمت ۲۴۸

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - مَنْ ظَنَّ بِكَ خَيْراً فَصَدِّقْ ظَنَّهُ.و آن حضرت فرمود: کسی‌ که به تو گمان خیر دارد گمانش را (در عمل) تحقق بخش.

حکمت ۲۴۹

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - اَفْضَلُ الاَْعْمالِ ما اَكْرَهْتَ نَفْسَكَ عَلَيْهِ.و آن حضرت فرمود: بهترین عمل عملی‌ است که خود را به آن واداری‌.

حکمت ۲۵۰

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - عَرَفْتُ اللّهَ سُبْحانَهُ بِفَسْخ ِ الْعَزائِمِ وَ حَلِّو آن حضرت فرمود: خدا را با به هم خوردن تصمیم ها و گشوده شدن
الْعُقُودِ وَنَقْضِ الْهِمَمِ.عزمها و شکستن آهنگها شناختم.

حکمت ۲۵۱

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - مَرارَةُ الدُّنْيا حَلاوَةُ الاْخِرَةِ، وَ حَلاوَةُو آن حضرت فرمود: تلخی‌ دنیا شیرینی‌ آخرت، و شیرینی‌
الدُّنْيا مَرارَةُ الاْخِرَةِ.دنیـا تلخـی‌ آخـرت اسـت.

حکمت ۲۵۲

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - فَرَضَ اللّهُ الاْيْمانَ تَطْهيراً مِنَ الشِّرْكِ،و آن حضرت فرمود: خداوند ایمان را جهت پاک شدن از شرک واجب نمود،
وَالصّلاةَ تَنْزيهاً عَنِ الْكِبْرِ، وَ الزَّكاةَ تَسْبيباً لِلرِّزْقِ،و نماز را برای‌ منزّه شدن از کبر، و زکات را موجب روزی‌،
وَالصِّيامَ ابْتِلاءً لاِِخْلاصِ الْخَلْقِ، وَ الْحَجَّ تَقْوِيَةً لِلدّينِ،و روزه را آزمایشی‌ برای‌ اخلاص مردم، و حج را سبب تقویت دین،
وَالْجِهادَ عِزّاً لِلاِْسْلامِ، وَ الاَْمْرَ بِالْمَعْرُوفِ مَصْلَحَةً لِلْعَوامِّ،و جهاد را برای‌ ارجمندی‌ اسلام، و امر به معروف را به خاطر اصلاح عموم،
وَالنَّهْىَ عَنِ الْمُنْكَرِ رَدْعاً لِلسُّفَهاءِ، وَ صِلَةَ الرَّحِمِ مَنْماةًو نهی‌ از منکر را برای‌ بازداشتن نادانان، و صله رحم را برای‌ فراوانی‌
لِلْعَدَدِ، وَالْقِصاصَ حَقْناً لِلدِّماءِ، وَ اِقامَةَ الْحُدُودِ اِعْظاماًنفــرات، و قصاص را برای‌ حفظ خونها، و اقامه حدود را برای‌ بزرگداشت
لِلْمَحارِمِ، وَ تَرْكَ شُرْبِ الْخَمْرِ تَحْصيناً لِلْعَقْلِ، وَ مُجانَبَةَحـرامهـا، و ترک خوردن مسکر را برای‌ حفظ عقل، و دوری‌ از
السَّرِقَةِ ايجاباً لِلْعِفَّةِ، وَ تَرْكَ الزِّنا تَحْصيناً لِلنَّسَبِ،دزدی‌ را برای‌ پا برجایی‌ پاکدامنی‌، و ترک زنا را برای‌ حفظ نسب،
وَ تَرْكَ اللِّواطِ تَكْثيراً لِلنَّسْلِ، وَالشَّهاداتِ اسْتِظْهاراً عَلَىو ترک لواط را برای‌ ازدیاد نسل، و شهادات را برای‌
الْمُجاحَداتِ، وَ تَرْكَ الْكَذِبِ تَشْريفاً لِلصِّدْقِ، وَالسَّلامُپشتوانه حق، بر علیه انکارها، و ترک دروغ را به خاطر شرافت راستی‌، و سلام را
اَماناً مِنَ الْمَخاوِفِ، وَ الاِْمامَةَ نِظاماً لِلاُْمَّةِ، وَالطّاعَةَامانی‌ از خطرات، و امامت برای‌ نظام امت، و فرمانبرداری‌ را برای‌
تَعْظيماً لِلاِْمامَةِ.بزرگداشـت مقام امامت.

حکمت ۲۵۳

- وَ كانَ عَلَيْهِ السَّلامُ يَقُولُ: - اَحْلِفُوا الظّالِمَ ـ اِذا اَرَدْتُمْ يَمينَهُ ـو آن حضرت فرمود: اگر بنا دارید ستمکار را سوگند دهید، این گونه سوگند دهید
بِاَنَّهُ بَرىءٌ مِنْ حَوْلِ اللّهِ وَقُوَّتِهِ. فَاِنَّهُ اِذا حَلَفَ بِهاکه از حول و قوه خدا بیزار است. زیرا اگر به این صورت به دروغ سوگند خورد
كاذِباً عُوجِلَ الْعُقُوبَةَ. وَ اِذا حَلَفَ بِاللّهِ الَّذى لا اِلهَ اِلاّ هُوَ،در کیفرش عجله شود. و اگر قسم بخورد به خداوندی‌ که جز اوخدایی‌ نیست،
لَمْ يُعاجَلْ، لاَِنَّـهُ قَدْ وَحَّدَ اللّهَ سُبْحانَهُ.در کیفرش شتاب نشود، چه اینکه خدا را یگانه دانسته است.

حکمت ۲۵۴

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ:- يا بْنَ آدَمَ، كُنْ وَصِىَّ نَفْسِكَ فى مالِكَ،و آن حضرت فرمود: ای‌ فرزند آدم، خودت وصی‌ّ خود در مال خویش باش،
وَ اعْمَلْ فيهِ ما تُؤْثِرُ اَنْ يُعْمَلَ فيهِ مِـنْ بَعْدِكَ.و همان گونه با ثروتت عمل کن که علاقه داری‌ پس از مرگت عمل کنند.

حکمت ۲۵۵

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - الْحِدَّةُ ضَرْبٌ مِنَ الْجُنُونِ، لاَِنَّو آن حضرت فرمود: تندخویی‌ نوعی‌ از دیوانگی‌ است، چون
صاحِبَها يَنْدَمُ، فَاِنْ لَمْ يَنْدَمْ فَجُنُونُهُ مُسْتَحْكِمٌ.تندخو پشیمان می‌ شود، و اگر نشود دلیل بر پا برجایی‌ دیوانگی‌ اوست.

حکمت ۲۵۶

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - صِحَّةُ الْجَسَدِ مِنْ قِلَّةِ الْحَسَدِ.و آن حضرت فرمود: سلامت بدن از کمی‌ حسادت است.

حکمت ۲۵۷

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ لِكُمَيْلِ بْنِ زِياد النَّخَعِىِّ: -يا كُمَيْلُ! مُرْ اَهْلَكَ اَنْبه کمیل بن زیادنَخَعی‌ فرمود: ای‌ کمیل، مردم خود را فرمان بده که روز را
يَرُوحُوا فى كَسْبِ الْمَكارِمِ، وَ يُدْلِجُوا فى حاجَةِ مَنْ هُوَبه دنبال به دست آوردن مکارم بروند، و شب را از پی‌ قضاء حاجت
نائِمٌ. فَوَ الَّذى وَسِعَ سَمْعُهُ الاَْصْواتَ، ما مِنْ اَحَد اَوْدَعَخفته ها باشند. قسم به کسی‌ که شنواییش آوازها را فرا گرفته، احدی‌ دلی‌ را
قَلْباً سُرُوراً اِلاّ وَ خَلَقَ اللّهُ لَهُ مِنْ ذلِكَ السُّرُورِ لُطْفاً،شاد نکند مگر اینکه خداوند برای‌ وی‌ از آن شادی‌ لطفی‌ بیافریند،
فَاِذا نَزَلَتْ بِهِ نائِبَةٌ جَرى اِلَيْها كَالْماءِ فِى انْحِدارِهِ حَتّىو چون بلایی‌ به او رسد آن لطف همانند آب به سوی‌ آن روان گردد تا آن بلا
يَطْرُدَها عَنْهُ كَما تُطْرَدُ غَريبَةُ الاِْبِلِ.را از او دور کند همان گونه که شتر غریب را از آبگاه دور نمایند.

حکمت ۲۵۸

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - اِذا اَمْلَقْتُمْ فَتاجِرُوا اللّهَ بِالصَّدَقَةِ.و آن حضرت فرمود: هرگاه تهیدست شدید با خداوند به وسیله صدقه دادن معامله کنید.

حکمت ۲۵۹

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - الْوَفاءُ لاَِهْلِ الْغَدْرِ غَدْرٌ عِنْدَاللّهِ،و آن حضرت فرمود: وفا با پیمان شکنان پیمان شکنی‌ نزد خداست،
وَ الْغَدْرُ بِاَهْلِ الْغَدْرِ وَفاءٌ عِنْدَاللّهِ.و بی‌وفایی‌ با پیمان شکنان وفای‌ نزد خداوند است.

حکمت ۲۶۰

- وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - كَمْ مِنْ مُسْتَدْرَج بِالاِْحْسانِ اِلَيْهِ،
وَ مَغْرُور بِالسَّتْرِ عَلَيْهِ، وَ مَفْتُون بِحُسْنِ الْقَوْلِ فيهِ.
وَ مَا ابْتَلَى اللّهُ سُبْحانَهُ اَحَداً بِمِثْلِ الاِْمْلاءِ لَهُ.
- وَ قَدْ مَضى هذَا الْكَلامُ فيما تَقَدَّمَ، اِلاّ اَنَّ فيهِ ههُنا زِيادَةً
جَيِّدَةً مُفيدَةً.- (تكرار شماره 116)