قرآن کریمبه زبان فارسی

فی الروایة ۱۴ للحلاج

شرح شطحیات — روزبهان بقلی شیرازی

حسین روایت کند «از بلا و نعمت از قضا و قدر، از رکن، از صاحب رکن و یمین، که حق- سبحانه و تعالی- با بنی آدم میثاق بست. پیش از خلق جسد آدم بهفت هزار سال ایشان ارواح بودند، بحروف ملک و ملکوت سخن گفتند و حق- سبحانه و تعالی- از کیف و حد منزهست، او را مثل نزیبد. او چنانست که خود گفت، بآزال و آباد محیط اینست. ایمان بأمر او هم چون ایمان است بعین او. او راست حمد منصوب بجمیع انوار در جمیع آباد بمشیت اوست اجساد بمجالسۀ اوست حقیقت ارواح.»

قال: ببلا و نعمت بهشت و دوزخ خواهد و این صحیح است؛ یا دنیا و آخرت یا نفس روح، یا کفر و اسلام، یا مجاهده و مشاهده، یا عبودیت و ربوبیت، یا هجر و وصل، یا معرفت ونکره، یا بلاء ایوب و نعمت سلیمان- علیهما السلام- آن دو زبان سابق است از حق بنعم العبد؛ هر دو را شرف داد و بریدانند از حق که ایشان را زبان غیب است. بقضا و قدر آن دو علم سابق خواهد، که در ازل حق بدان موصوف است. هر دو زبان سر است و از آن ارادت و مشیت خبر دهد، رکن رکن یمانیست، و این صحیح است؛ یا رکن بیت المقدس، یا رکن صخره، یا رکن بحر قلزم، یا طرف شمس، یا جبهۀ قمر، یا رکن بیت المعمور، یا روزنۀ کرسی یا رکن عرشی، یا مقام روح از قلب، یا صلوة خمس یا کلمۀ «لا اله الا اللّه». بصاحب رکن و یمین حجر اسود خواهد و این صحیح است. نبینی که چون ذکر میثاق یاد کرد؟ در حدیث است که «کتاب میثاق حق- سبحانه و تعالی- در میان حجر اسود نهاد.» یا اسرافیل خواهد، یا جبرئیل، یا ابراهیم، یا اسمعیل، یا مصطفی- صلوات اللّه و سلامه علیهم-. یمین یمین کعبه است، و این صحیح است؛ یا یمین عرش، یا یمین حق، و آن صفت قدرتست و علم خاص.

اما حدیث میثاق ارواح پیش از اجساد قول حق است «و اذ أخذ ربک من بنی آدم.» بحروف مُلک و ملکوت سخن گفتند، و آن حروف حروف کلام است، و حروف حق اسرار ربوبیت است. و آن علوم أسماء و صفات است، که از غیب حکم آدم را- علیه السلام- تعلیم کرد، «و علم آدم الأسماء». و این کلمات قضا و قدر در حرف لوح محفوظ نموده بود؛ یا سطر حق که برجبین عرش است، توحید صفت ایشانست و تنزیه صفت حق؛ قدمش از حدثان مفرد است، پیش از آزال و آباد بخود قایم بود. آزال و آباد مضمحل است در تحت عزت قهر او. ایمان بغیب هم چون نظر بمشاهده است. آنکس که درین عالم در سر کشوف بچشم یقین او را بدید، بشناخت، چنانچ اسد أجمۀ عزت گفت- رضی اللّه عنه-« لو کشف الغطاء ما اززدتُ یقیناً.» محمودست بزبان انوار درآباد. اجساد مصور کرد، و ارواح بدان مرکب معترف کرد بنعمت خود، ایشانرا بکرسی نور بنشاند در حجال جبروت اکبر.