قرآن کریمبه زبان فارسی

باب بیست و هفتم در ذکر کسانی که دربارۀ نورها خطا می‌کنند

اللمع فی التصوف — ابونصر سراج طوسی

شیخ گفت: گروهی دیگر دربارۀ نورها گمان می‌ورزند و می‌پندارند که آنان نورهایی را می‌بینند که دیگران نمی‌بینند و می‌گویند در دلِ ما نور است و این نور را ادامۀ نور خدا می‌دانند. این گروه نور دل خود را چون نور خورشید و ماه می‌پندارند و گمان می‌کنند که انوار معرفت و توحید و عظمت حق در دل آنهاست و می‌گویند این نورها ازلی هستند وغیر مخلوق.

تمام این گفته‌ها ناراست هستند و سخت بیراه چه تمامی نورها آفریده‌اند اعم از نور عرش و کرسی و خورشید و ماه و ستاره‌ها. خداوند نورِ مشخص و محدود ندارد. آن نوری هم که خداوند برای خود در قرآن وصف کرده است فهمیدنی و دریافتنی و محدود نیست چه هر نوری که علوم و افهام آن را دریابند مخلوق است. مراد از نور حق همان هدایت مردم و نورِ مصنوعات اوست تا از طریق آن خداوند را بیابند و دریابند و به کمک آنها از ظلمات زمین و زمان و خشکی و صحرا رها گردند.

معنی نور دل‌ها، نورِ معرفت قرآن و گفته‌های خداست. خداوند فرموده است: ای مؤمنان، اگر خویشتن داری و پرهیزگاری کنید خداوند فرقان به شما می‌بخشد(انفال/ ۲۹). در تفسیر گفته‌اند که مراد از فرقان نوری است که خدا در دل می‌نهد تا بتواند حق را از باطل باز شناسد.