باب ششم در ذکر سابقان، مقربان و ابرار از طریق فهم و استنباط

شیخ گفت: خداوند در قرآن آورده است: سابقانِ سابقان، آنها مقربان خدایند(واقعه/ ۱۰و ۱۱). بعد فضل مقربان را بر ابرار و سابقان روشن نموده است و گفته: کارنامۀ ابرار در بهشت برترین است و تو چه دریابی که بهشت برترین کجاست(مطفقین/ ۱۸و ۱۹). و گفت: راستی که ابرار در بهشتند و برپشتی‌ها تکیه زده و می‌نگرند(مطفقین/ ۲۲و ۲۳). بعد، کرامات ابرار و جایگاهشان را در بهشت برین وصف نموده است و گفته است: در چهره‌های آنها شادی نعیم بهشت را می‌توان دید. یعنی بهشتیان از شادی چهره هویدا می‌شوند(مطفقین/ ۲۴). بعد گفت: و از صهبایی ارجمند سقایت می‌شوند(مطفقین/ ۲۵). خداوند اهل بهشت را به این شیوه«رحیق مختوم» توصیف نکرد و فقط ابرار را بدان ممتاز ساخت و شراب ابرار را بر شراب عموم اهل بهشت برتری داد. اهل فهم از این آیات دو نکته درمی‌یابند. نخست آن که شراب آمیخته و ناخالص است ولی شراب مقربان ناب و خالص است. چنان که خداوند در آیۀ دیگری فرمود: ابرار از جامی می‌نوشند که طعمش چون کافور است(انسان/ ۵). سپس آنچه را که خدا برایشان آماده ساخته است توصیف می‌نمایند که: از شرابی نوشانده می‌شوند که مزاجش چون زنجبیل است در چشمه‌ای که سلسبیل نامیده می‌شود(انسان/ ۱۷). سپس صفت دیگری از نعیم بهشتیان را ذکر می‌نماید: آن گاه دیدی و باز هم دیدی نعمت‌ها و قدرت بیکران را(انسان/ ۲۰). که اشاره به نعمتی است که نمی‌توان آن را وصف کرد و در پایان می‌گوید: پروردگارشان شراب طهور را به آنان می‌دهد(انسان/ ۲۱). در این آیه ذکری از مزاج شراب ننمود تا بزرگی و برتری آن را بنماید. همچنین خداوند گفته است: هیچ کس را جز به اندازۀ وُسع او، تکلیف نمی‌کنیم(بقره/ ۲۸۶). در این آیه روشن کرده است که مومنان را به اندازۀ استطاعت طاقت برخورداری بخشیده است تا به قدر خود از این حقایق و احوال بهره گیرند؛ چه تمامی آنچه از حقایق به پیامبران و پیروان آنها بخشیده شده است در همین گفتۀ خدا هست: از خدا پروا بدارید بدان مایه که توان دارید(تغابن/ ۴۶). هیچ کس از این قاعده مستثنی نیست.