قرآن کریمبه زبان فارسی

باب ششم در ویژگی‌های خاص صوفیان از دیگر عالمان و در دانش‌های دیگر

اللمع فی التصوف — ابونصر سراج طوسی

شیخ ابونصر- رحمة الله- گفت: صوفیان را ویژگی‌های خاص از دیگر طبقات اهل علم جدا می‌سازد. این ویژگی‌ها عبارتند از: به کار داشت آیات کتاب خداوند، و تلاوت آنها و آگاهی از کلمات رسول او. همۀ اینها صوفی را به سیرت‌های نیکو و حالت‌های والا فرا می‌خوانند و از مقامات برترِ دین و منازل فراتر سالکین که تنها مخصوص گروهی از مؤمنان و اندکی از صحابه و متابعان ایشان است خبر می‌دهند و این آداب از جمله کرده‌های نبی و شمه‌ای از فضایل اخلاق اوست چه خود می‌گوید: خداوند مرا پرورد و چه نیکو پرورد. و خداوند نیز در باب او فرموده است: به راستی که تو را خُلق‌های نیک و بس بزرگ است(قلم/۴). و این نکته در کتاب‌های دانشمندان و فقها ثبت است اما چنان که باید آن را درنمی‌یابند آن چنان که دانش‌های دیگر را درمی‌یابند و غیر صوفیان را- از اهل دانش راستین- در این میدان بهره‌ای نیست به جز اعتراف و ایمان بدان که حق است. این نکته نیز مانند حقایق دیگر اخلاقی مثلاً توبه و ویژگی‌های آن و درجات تائبین و حقایق آنهاست. همچنین معنای راستین پرهیزگاری و پرهیزگاران، متوکلان و اهل رضا و درجات صابران و نیز فروتنان و ترسندگان از حق و محبت و خوف و رجا و شوق و دیدار و آرامش و یقین و خوشنودی از احوال صوفیان. این احوال بیشتر از آن است که شماره شوند و هر یک را اهلی است که با یکدیگر تفاوت‌ها در پندار و کردار وارادت و صبر بر سختی و چیرگی بر واردات قلبی دارند و برای هر یکی مرز و مقام و دانش و بیانی ویژه است همان مایه که خداوند بدانان بخشیده است- عزوجل-.