قرآن کریمبه زبان فارسی

رابطۀ محبت میان محبّ و محبوب

اشعة اللمعات — نورالدین عبدالرحمن جامی

و أیضا منها رابطۀ محبت میان محبّ و محبوب نتیجۀ مناسبت است میان ایشان و مناسبت میان ایشان از پنج قسم بیرون نیست اوّل مناسبت ذاتی است كه میان محبّ و محبوب مناسبتی باشد به حسب ذات فحسب و علامت آن آن است كه محبّ در باطن خود انجذابی به جانب محبوب باز یابد كه سبب آن معلوم نباشد و اگر آن مناسبت به سبب معنی باشد زاید بر ذات كه به سبب آن معنی اثری به غیر تعدّی كند آن را مناسبت فعلی گویند و اگر چنان‌چه اثری به غیر تعدّی نكند خالی از آن نیست كه آن معني را در محلّ خود دوام و ثباتی هست یا نه اگر نیست آن را مناسبت حالی گویند و اگر آن معنی كه وی را دوام و ثباتی هست مرتبه‌ای است از مراتب چون مرتبۀ نبوّت و ولایت و سلطنت و غیرها آن را مناسبت مراتب گویند و الّا مناسبت صفاتی و چون در حقیقت فعل و حال و مرتبه همه از قبیل صفاتند همۀ اقسام مناسبات را راجع به ذاتی و صفاتی می‌توان داشت.

و چون این مقدار از مقدّمات و اصطلاحات این طایفه مذكور شد وقت آن آمد كه در مقصود شروع كنیم و به شرح موعود رجوع نماییم بعون اللّه المستعان إنّه ولی الإحسان و علیه التكلان.