قرآن کریمبه زبان فارسی

حرف السّین — نصیحت امام هُمام و سیّد انام امیرالمؤمنین حسنﷷ

شرح دیوان منسوب به امیرالمؤمنین (ع) — قاضی کمال‌الدین میرحسین میبدی یزدی
العِلْمُ زَیْنٌ فَکُنْ لِلْعِلْمِ مُکْتَسِباًوَکُنْ لَهُ طالِباً ما عِشْتَ مُقْتَبِسا
وَارْکَنْ إِلَیْهِ وَ ثِقْ بِاللّهِ وَ اغْنَ بِهِوَکُنْ حَلِیماً رَصِینَ العَقْلِ مُحْتَرِسا
لا تَسْأَمَنَّ فَإِمّا کُنْتَ مُنْهَمِکاًفِی العِلْمِ یَوْماً وَ إِمّا کُنْتَ مُنْغَمِسا

اِقْتباس: فراگرفتن علم. و رُکُون: آرامیدن «از رابع». و غِنیٰ: بی‌نیاز شدن «از رابع». و رَصانة: محکم‌رای شدن. و اِحتِراس: خویش را از چیزی نگاه داشتن و پاس داشتن. و سَامة و سَأَم: سیر برآمدن «از رابع». وانْهَمَکَ الرّجلُ فی الأمر: أی جدَّ و لجَّ. و اِنْغِماس: سر در آب فرو بردن. و در بعضی نسخ بجای حَلِیماً «حَکِیماً».

می‌فرماید: علم آرایش است؛ پس باش مر علم را کسب کننده، و باش مرو را جوینده، مادام که زنده باشی، فراگیرنده. و آرام گیر به علم و استوار باش بخدا و بی‌نیاز شو به او. و باش بردبار استوار خرد نگاه دارندهٔ خود. سیر برمیا؛ پس یا باشی کوشنده در علم روزی، و یا باشی فرو رونده در علم. «شارح»

تا چند چنین دشمن خودخواهی بودوز غایت جهل خویش بد خواهی بود
علم است که آدمی بآن شد ممتازبی‌علم ز جنس دیو و دد خواهی بود
وَ کُنْ فَتیً ناسِکاً مَحْضَ التَّقیٰ وَرِعاًلِلدَّینِ مُغْتَنِماً لِلْعِلْمِ مُفْتَرِسا
فَمَنْ تَخَلَّقَ بِالآدابِ ظَلَّ بِهارَئِیسَ قَوْمٍ إِذا ما فارَقَ الرُّؤَسا
وَاعْلَمْ هُدِیتَ بِأَنَّ العِلْمَ خَیْرُ صَفاًأَضْحیٰ لِطالِبهِ مِنْ فَضْلِهِ سَلِسا

نُسْک: پرستیدن. و وَرَع «به فتح راء»: پرهیزکار شدن؛ و وَرُع «به کسر»: پرهیزکار. وافْتَرَسَهُ الأسدُ: أی دقَّ عنقَهُ، و مراد اینجا اخذ. و تَخَلُّق: خو گرفتن. و مُفارَقة: از یکدگر جدا شدن. و رُؤَسا: جمع رئیس. و صَفا: آب خالص. و السَّلاسة: الجریان، یُقالُ: فی کلامِه سلاسةٌ، و هو سَلِسُ البول.

می‌فرماید: باش جوانمردی پرستنده به خالص پرهیزکاری، پرهیزکار، مر دین را غنیمت گیرنده، مر علم را فرا گیرنده. پس هر که خو کرد به ادبها، گشت به سبب آن سردار قوم، چون مفارقت کردند سرداران. و بدان – که راه نموده شوی – که علم بهتر آب خالص است که گشت برای طالب خود از کمال خود روان. «شارح»

هر کس که ز روی فضل عالم باشدبی‌شبهه میان خلق حاکم باشد
فردا که بعالم بقا پیوندداز دوزخ و از عذاب سالم باشد