قرآن کریمبه زبان فارسی

در بوسهل قوال گوید

دیوان سنائی — حکیم ابوالمجد مجدود بن آدم سنائی غزنوی
هر روز مرا ز عشق جان انجامتجانیست وظیفت از دو تا بادامت
یک جان دوشود چویابم از انعامتاز دو لب تو چهار حرف از نامت

***

در خاک بجستمت چو خور یافتمتبسیار عزیز تر ز زر یافتمت
جائی اگر امروز خبر یافتمتجان تو که نیک عشوه گر یافتمت

***

ای دیدۀ روشن سنائی ز غمتتاریک شد ای دو روشنائی ز غمت
با این یک ساعت و یک لحظه مباداین جان و دل مرا جدائی ز غمت

***

از ظلمت چون گرفته ما هم ز غمتچون آتش و خون شد اشک و آهم ز غمت
از بس که شب و روز بکاهم ز غمتاز زردی رخ چو برگ کاهم ز غمت

***

دل خسته و زار ناتوانم ز غمتخونابه ز دیده می برانم ز غمت
هرچند بلب رسیده جانم ز غمتغمگین مانم چو بازمانم زغمت

***

هرچند دلم بیش کشد بار غمتگوئی که بود شیفته تر بر ستمت
گفتی کم من گیر نگیرد هرگزآن دل که کم خویش گرفتست کمت

***

ای بر تو و با تو آرمیده شمنتوی با تو و ز تو بی خبر پیرهنت
عشق تو چنان بدوخت با جان منتکز جان چو خبر جویم یابم سخنت

***

سرو چمنی یاد نیاید ز منتشد پست چو من سرو بسی در چمنت
خورشید همه ز کوه آید بر اوجوان من مسکین ز ره پیرهنت

***

زین رفتن جان ربای درد افزایتچون سازم و چون کنم پشیمان رایت
برخیزم و در وداع هجر آرایتبندی سازم ز دست خود بر پایت

***

آتش درزن ز کبر یا در کویتتاره نبرد هیچ فضولی سویت
آن روی نکو ز ما بپوش از مویتزیرا که بما دریغ باشد رویت

***

هستی تو سزای این و صد چندین رنجتا با تو که گفت کین همه برخود سنج
از جستن و خواستن برآسای و مباشآرام گزین که خفته‌ای بر سر گنج

***

اندر همه عمر من بسی وقت صبوحآمد بر من خیال آن راحت روح
پرسید ز من که چون شدی تو مجروحگفتم ز وصال تو همین بود فتوح

***

مر جاه ترا بلندی جوزا باددرگاه ترا سیاست دریا باد
رأی تو ز روشنی فلک سیما بادخورشید سعادت تو بر بالا باد

***

ای شاخ تو اقبال و خرد بارت باددر عالم عقل و روح بازارت باد
نام پدرت عاقبت کارت بادکارت چو رخ و سرت چو دستارت باد

***

گوشت سوی عاقلان غافل وش بادچشمت سوی صوفیان دردی کش باد
بی روی تو آب دیدها آتش بادبی وصل تو روز نیک را شب خوش باد

***

زلفینانت همیشه خم در خم بادواندوهانت همیشه دم در دم باد
شادان بغم منی غمم بر غم بادعشقی که بصد بلا کم آید کم باد

***

نور بصرم خاک قدمهای تو بادآرام دلم زلف بخمهای تو باد
در عشق تو داد من ستمهای تو بادجانی دارم فدای غمهای تو باد

***

اصل همه شادی از دل شاد تو بادتابنده بود همیشه بر یاد تو باد
بیداد همی کنی و دادم ندهیداد همه کس فدای بیداد تو باد

***

از کبر چو من طبع تو بگریخته بادبا خلق چو تو خلق من آمیخته باد
دشمنت چو من بگردن آویخته بادیا همچو من آب روی او ریخته باد

***

گردی که ز دیوار تو برباید بادجز در چشمم از آن نشان نتوان داد
ای در غم تو طبع خردمندان شادهر کو بتو شاد نیست شادیش مباد

***

کاریکه نه کارتست ناساخته باددر کوی تو مال و ملک درباخته باد
گر چهرۀ من جز از غم تست چو زردر بوتۀ فرقت تو بگداخته باد

***

چشمم ز فراق تو جهانسوز مبادبر من سپه هجر تو پیروز مباد
روزی اگر از تو باز خواهم ماندنشب باد همه عمر من آنروز مباد

***

آن را شائی که باشم از عشق تو شادوآنرا شایم که از منت ناید یاد
با این همه چشم زخم ای حورنژاددر راه تو بنده با خود و بیتو مباد

***

آن به که کنم یاد تو ای حورنژاد و آن به که نیارم از جفاهای تو یاد
گرچه بخیال تست بیهوده و بادبیهوده ترا بباد نتوانم داد

***

ما را بجز از تو عالم افروز مبادبر ما سپه هجر تو پیروز مباد
اندر دل ما ز هجر تو سوز مبادچون با تو شدم بیتو مرا روز مباد

***

بر عاشق سفله نیک خوی تو مباددر دیدۀ خصم نیک روی تو مباد
چون قامت من دل دو توی تو مبادجز من پس ازین عاشق روی تو مباد

***

من بعد اگر زمانه همدم گردداندیشه من براین و آن کم گردد
تسلیم قضا شوم که هم در همه کارتسلیمی به وگر مسلم گردد

***

آب از اثر عارض تو می گرددآتش ز دورخسار تو پرخوی گردد
گر عاشق تو چو خاک لاشی گرددچون باد بگرد زلف تو کی گردد

***

تن در غم تو در آب منزل دارددل آتش سودای تو در دل دارد
جان در طلب تو باد حاصل داردپس کیست که او نیل ترا گل دارد

***

هجر تو خوشست اگرچه زارم داردوصل تو بتر که بیقرارم دارد
هجر تو عزیز و وصل خوارم دارداین نیز مزاج روزگارم دارد

***

از روی تو دیده‌ها جمالی داردوز خوی تو عقلها کمالی دارد
در هر دل و جان غمت نهالی داردخال تو بر آن روی تو حالی دارد

***

با هجر تو بنده دل غمین میداردشبهاست که روی بر زمین میدارد
گویند مرا که روی بر خاک منهبی روی توأم روی چنین میدارد

***

ایام فراق تو چنان میگذردگوئی که سنان بر استخوان میگذرد
یزدان که بامر او جهان میگذردداند که شب من بچه سان میگذرد

***

بر رهگذر دوست کمین خواهم کردزیر قدمش دیده زمین خواهم کرد
گر بسپردش صد آفرین خواهم گفتنه عاشق زارم ار جز این خواهم کرد

***

از دور مرا بدید لب خندان کردو آن روی چو مه بیاسمین پنهان کرد
آن جان جهان کرشمۀ خوبان کردورنه بقصب ماه نهان نتوان کرد

***

سودای توام بی سر و بی سامان کردعشق تو مرا زندۀ جاویدان کرد
لطف و کرمت جسم مرا چون جان کرددر خاک عمل بهتر از این نتوان کرد

***

خط تو که خال رخ تو پنهان کردهندویت که ملک ترک را ویران کرد
لیکن بحیل راند دل آشوب ترابر هر نقط از خط تو سرگردان کرد

***

در آینۀ رخ تو آه نتوان کردآیینه بیک آه تبه نتوان کرد
روی تو زناز کی بحدی که دراواز غایت نیکوئی نگه نتوان کرد

***

شخصی نه که در بلا سپر شاید کردچشمی نه که در فراق تر شاید کرد
پائی نه که سوی تو گذر شاید کرددستی نه که با تو در کمر شاید کرد

***

چون نوش همی خورد دل از بهر تو درددرد تو چو معشوق بجان شاید خورد
بی انده تو بکار ناید دل مردبی دل بودن به که دل از مهر تو فرد

***

سودای تو عقل را چو من مجنون کردعشق تو چو ساغر دل من پرخون کرد
شوقت که چو شحنه ایست در ملک خردهرچیز که یافت جز غمت بیرون کرد

***

روزیکه سر از پرده برون خواهی کردآنروز زمانه را زبون خواهی کرد
گر حسن و جمال زین فزون خواهی کردیارب چه جگرهاست که خون خواهی کرد

***

تا از تو بتا بناگهی گشتم فردیکباره بر آورد فراق از من گرد
گر باز رسم بپیش تو با غم و دردآنگاه بگویم که فراق تو چه کرد

***

روزی که دلت بود ز جانان پر دردشکرانه هزار جان فدا باید کرد
اندر سر کوی عاشقی ای سره مردبی شکر قفای نیکوان نتوان خورد

***

گر خاک شوم چو باد بر من گذردور باد شوم چو آب بر من سپرد
جایش خواهم بچشم من در نگرداز دست چنین جان جهان جان که برد

***

چون چهرۀ تو زگریه باشد پر دردزنهار بهیچ آبی آلوده مگرد
کاندر ره عاشقی چنان باید مردکز دریا خشک آید ازو دوزخ سرد

***

گفتم که بگرد کوی ما خیره مگردتا خصم من از جان تو برنارد گرد
گفتا که نباید غم جان این همه خورددر کوی تو کشته به که از روی تو فرد

***

منگر تو بدانکه ذوفنون آید مرددر عهد و وفانگر که چون آید مرد
از عهدۀ عهد اگر برون آید مرداز هرچه گمان بری فزون آید مرد

***

منگر تو بدان که چست و تیر آید مردیا عاقل و فاضل و دبیر آید مرد
در عهد نگر چو دل بدر آید مرد؟از خلق جمله بی نظیر آید مرد

***

رو گرد سراپردۀ اسرار مگردشوخی چکنی که نیستی مرد نبرد
مردی باید ز هر دو عالم شده فردکو درد بجای آب و نان داند خورد

***

آن بت که دل مرا فرا چنگ آوردشدمست و سوی رفتن آهنگ آورد
گفتم مستی برو سرجنگ آوردچون گل بدرید جامه و رنگ آورد

***

بس دل که غم سود و زیان تو خوردبس شاه که باد پاسبان تو خورد
نان تو خورد سگی که روبه گیر استای من سگ آن سگی که نان تو خورد

***

فردم ز تو ای نگار در عالم فردتو فارغ و ازتو دردمی باید خورد
در درد منت صبور بینم صنماآری نکند درد کسان کس را درد

***

هرکو بجهان راه قلندر گیردباید که دل از کون و مکان برگیرد
در راه قلندری مهیا بایدآلودگی جهان نه در برگیرد