چون از در من درآئی ای دلبر کشپیراهن چرب را تو از تن درکش
ترسم که چو گیرمت بشادی در کشدر پیرهن چرب تو افتد آتش
***
نی آب دو چشم داری ای حورافشزانروی درین دلست چندین آتش
بی باد تکبّر تو ای دلبر کشبا خاک سر کوی تو دل دارم خوش
***
ای بچۀ معجزی ز بهر حربشدر تو چو کلیسای گبران وطنش(کذا)
تا کی گوئی ز معجزی و سخنشای معجزۀ موسی در کون زنش
***
می بر کف گیر و هر دو عالم بفروشبیهوده مدار هر دو عالم بخروش
گر هر دو جهان نباشدت در فرماندر دوزخ مست به که در خلد بهوش
***
با سینۀ این و آن چگوئی غم خویشاز دیدۀ این و آن چه جوئی نم خویش
بر ساز تو عالمی ز بیش و کم خویشآنگاه بزی بناز در عالم خویش
***
ای برده دل من چو هزاران درویشبی رحمیت آئین شد و بد عهدی کیش
تا کی گوئی ترا نیازارم بیشمن طبع تو نیک دانم و طالع خویش
***
گه در پی دین رویم و گه در پی کیشهر روز بنو بتی نهیم اندر پیش
در جمله ز ما مرگ خرد دارد بیشهستیم همه عاشق بدبختی خویش
***
هر چند بود مردم دانا درویشصد ره بود از توانگر نادان پیش
این را بشود جاه چو شد مال از پیشو آن شاد بود مدام از دانش خویش
***
دی آمدنی بحیرت از منزل خویشامروز قراری نه بکار دل خویش
فردا شدنی بچیزی از حاصل خویشپس من چه دهم نشان ز آب و گل خویش
***
آراست بهار کوی و دروازۀ خویشافکند بباغ و راغ آوازۀ خویش
بنمای بهار را رخ تازۀ خویشتا بشناسد بهار اندازۀ خویش
***
ماه از رخ تو شکست هنگامۀ خویشمشک از خط تو در آب زد خامۀ خویش
بالای تو خواند سرورا عامۀ خویشگل روی تو دید چاک زد جامۀ خویش
***
از عشق تو ای سنگدل کافر کیششد سوخته و گشته جهانی درویش
در شهر چنین خو که تو آوردی پیشگور شهدا هزار خواهد شد بیش
***
معشوقه دلم بآتش انباشت چو شمعبررویم زرد گل بسی کاشت چو شمع
تاروز بیک سوختنم داشت چو شمعپس خیره مرازدور بگذاشت چو شمع
***
از یار وفا مجوی کاندر هر باغبی هیچ نصیبه عشق میبازدزاغ
تا با خودی از عشق منه بر دل داغپروانه شو آنگاه تو دانی و چراغ
***
نیکوتری از آب روان اندر باغزیباتری از جوانی و مال و فراغ
لیکن چکنم که عشقت ای شمع و چراغجویان بودست درد ما را از داغ
***
نادیده من از عشق تو یکروز فراغبهره نبود مرا ز وصلت جز داغ
کردی تن من ز تاب هجران چو کناغتا خو داری تو دوست کشتن چو چراغ
***
این بیماری سرو ترا کرده کناغبس دست اجل نهاده بر جان تو داغ
خورشید و چراغ من بدی و پس از ایننائیم بهم پیش چو خورشید و چراغ
***
در راه تو از سود و زیانم فارغوز شوق تو از هر دو جهانم فارغ
خود را بتو داده‌ام از آنم بی غمغمهای تو میخورم از آنم فارغ
***
تا دیده هوات در دلم غایت عشقدر پیش دلم کشید خوش رایت عشق
گر وحی ز آسمان گسسته نشدیدر شأن دل من آمدی آیت عشق
***
هر دل که شود سوار بر مرکب عشقشاید که شکارگیرد از مخلب عشق
وان دل که کند بدو نظر کوکب عشقگر جان بدهد رواست در مذهب عشق
***
برسین سریر سر سپاه آمد عشقبر میم ملوک پادشاه آمد عشق
بر کاف کمال کل کلاه آمد عشقبا این همه یک قدم ز راه آمد عشق
***
جز من بجهان نبود کس در خور عشقزان بر سر من نهاد چرخ افسر عشق
یکبار بطبع خوش شدم چاکر عشقدارم سر آنکه سر کنم در سر عشق
***
تحویل کنم نام خود از دفتر عشقتا باز رهم من از بلا و سر عشق
نه بنگرم و نه بگذرم بر در عشقعشق آفت دینست که دارد سر عشق
***
جز تیر بلا نبود در ترکش عشقجزمسند عشق نیست در مفرش عشق
جز دست قضا نیست جنیبت کش عشقجان باید جان سپند بر آتش عشق
***
گویند که کرده‌ای دلت بردۀ عشقوین رنج تو هست از دل آوردۀ عشق
گر بردارم ز پیش دل پردۀ عشقبینند دلی بناز پروردۀ عشق
***
کی بسته کند عقل سراپردۀ عشقکی باز آرد خرد ز ره بردۀ عشق
بسیار ز زنده به بود مردۀ عشقای خواجه چه واقفی تو از خردۀ عشق
***
چشمی دارم ز اشک پیمانۀ عشقجانی دارم ز سوز پروانۀ عشق
امروز منم قدیم در خانۀ عشقهشیار همه جهان و دیوانۀ عشق
***
خورشید سما بسوزد از سایۀ عشقپس چون شدهای دلا تو همسایۀ عشق
جز آتش عشق نیست پیرایۀ عشقاینست بتا مایه و سرمایۀ عشق
***
پیوسته دل منست فرمان بر عشقهمواره تن منست خدمت گر عشق
همچون سپر ایستاده‌ام در بر عشقدارم سر آن که سر کنم در سر عشق
***
زین بیش مزن تو ای سنائی دم عشقکاواره چو تو بسی است در عالم عشق
پندم بپذیر و گیر یک ره کم عشقکز آب روان گرد برآرد نم عشق
***
آنروز که شیر خوردم از دایۀ عشقاز صبر غنی شدم بسرمایۀ عشق
دولت که فکند بر سرم سایۀ عشقبر من بغلط ببست پیرایۀ عشق
***
کردی تو پریر آب وصل از رخ پاکتا دی شدم از آتش هجر تو هلاک
امروز شدی ز باد سردم بی باکفردا کنم از دست تو بر تارک خاک
***
ای آصف زمانه از خطر پاکهمچون سلیمان ز تو شد دیو هلاک
ای همچو فرشته اندر این عالم خاکآثار تو و شخص تو دور از ادراک
***
زین پیش بشبهای سیاه شبه ناکخورشید همی نمودی از عارض پاک
امروز بعارضت همی گوید خاکای روز زمانه «انعم اللّه مساک»
***
عاشق چو شدی راز نگه دار چو خاکچون باد مکن ساختۀ خلق هلاک
چون آتش بی باک زیی هیبت ناکچون آب روان باش زهر زحمت پاک
***
بر بیهده کم کوش که با حملۀ مرگسودی نکند بر سر دین و حوس وبرگ
زودا که درخت زندگی را بینیپژمرده شکوفه و فرو ریخته برگ
***
ناید بکف آن زلف سمن مال بمالنی رقص کند بر آن رخان پر خال بخال
ای چون گل نو که بینمت سال بسالگردنده چو روزگاری از حال بحال
***
هر چند شدم ز عشق تو خوارو خجلدر عشق بجز درد ندارم حاصل
از تو نکنم شکایت ای شمع چکلکین رنج مرا هم از دل آمد بر دل
***
ای عهد تو عهد دوستان سر پلازوصل تو هجر خیزد از عز تو ذل
پر مشغله و میان تهی همچو دهلای یکشبه همچو شمع و یکروزه چو گل
***
ای لاله رخا چو لاله‌ام سوخته دلپیش تو چو لاله مانده بر پای خجل
ناکرده ز لالۀ تو بوئی حاصلمانم ز غمت چولاله پای اندر گل
***
از گفتۀ بدگوی تو چون هر عاقلدر کوشش خصم تو چو هر بی حاصل
خالی نکنم تا ننهندم در گلسودای تو از دماغ و مهر تو ز دل
***
با چهرۀ آن نگار خندان ای گلبیرون نبری زیره بکرمان ای گل
بیهوده تن خویش مرنجان ای گلهان چاک مزن بربگریبان ای گل
***
ای عمر عزیز داده بر باد ز جهلوز بی خبری کار اجل داشته سهل
اسباب دو صد ساله سگالنده ز پیشنایافته از زمانه یکساعت مهل
***
در عشق تو خفته همچو ابروی توأمزخمم چه زنی نه مرد بازوی توأم
در خشم شدی که گفتمت ترک منیبگذاشتم این حدیث هندوی توأم
***
ای شاخ تو اقبال جهان کرده بکامعالم همه از خوبی تو با آرام
ناداده ز سودای تو کارم بنظامای پخته از روی تو این عالم خام
***
بر یاد تو سنگ خاره ملحم شودمبا روی تو روزگار خرم شودم
چون آرزوی روی (تو) محکم شودماز خوردن غمهای تو غم کم شودم
***
از روی عتاب اگرچه گوئی سردمدر صف بلاگر چه دهی ناوردم
روزی اگر از وفای تو برگردمدر مذهب و رأی عاشقی نامردم
***
بسیار ز عاشقیت غمها خوردمدر هجر بسی شب که بروز آوردم
رنج دل و خون دیده حاصل کردمگر جان برم از دست تو مرد مردم
***
چندانکه همی گرد وثاقت گردمتا جفت تو چون حبه و طاقت گردم
اکنون که سر فراق می داری تواز بهر ترا سر فراقت گردم
***
در سر همه رنجهای مشکل دارمدر دل همۀ درد و رنج حاصل دارم
دلهاء همه جهانیان خون گرددگر شرح دهم هر آنچه در دل دارم
***
بر دل ز غم فراق داغی دارمدر یافتن کام فراغی دارم
با این همه پر هوس دماغی دارمبر رهگذر باد چراغی دارم
***
هر بار ز دیده از تو در تیمارمتا بهره ز دیدار تو چون بردارم
ای یار چو ماه اگر دهی دیدارمچون چرخ هزار دیده در وی دارم
***
هر روز بدرد از تو نومیدی دارمبر تهمت عود خشک بیدی دارم
نومید مکن مرا و رخ بر مفروزکاخر بتو جز درد امیدی دارم
***
نامت پس از این یارا باشم دارمنوشت پس از این چونیش کژدم دارم
چون مار سرم بکوب ارت دم دارماز سگ بترم اگر بمردم دارم
***
در خوابگه از دل شب آتش بیزمچون خاکستر بروز ز آتش خیزم
هرگه که کند عشق تو آتش تیزمچون شمع ز درد بر سر آتش ریزم
***
تا صحبت تو چگونه سازد نفسمگر آب شوم بآتش دل نه بسم
با این همه هم سود ندارد هوسمگر باد شوم بخاک کویت نرسم
***
چون در غم آن نگار سرکش باشمآب انگارم گرچه در آتش باشم
چون من بمراد آن پریوش باشمگر قصد بکشتنم کند خوش باشم
***
گفتم خود را ز خس نگهدار ای چشمخود را و مرا بدرد مسپار ای چشم
واکنونکه بدیده درزدی خار ای چشمتا جانت برآید اشک می بار ای چشم
***
افسرده شد ازدم دهانم دم چشمبر ناخن من گیا دمید از نم چشم
چشمم ز پی دیدن روی تو بودبی روی تو گر چشم نباشد کم چشم
***
گر بافلکم کنی برابر بیشمعالم همه یکذره نیرزد پیشم
هرگز نمرم ز مرگ از آن نندیشمکز گوهر خود ملایکت را خویشم
***
هر نیم شبی خاطر دور اندیشمیاد آورد از گوهر و اصل خویشم
بنشیند شادی بقا در جانمبر خیزد اندوه فنا از پیشم
***
روز آمد و بر کشید خورشید علمشب رفت ازو هزیمت و برد حشم
گوئی ز میان آن دو زلفین بخمپیدا کردند روی آن شهره صنم
***
تیغ از کف و بازوی تو ای فخر اممهم روی مصاف آمد و پشت حشم
از تیغ علی بگوی تیغ تو چه کمکان دین عرب فزود و این ملک عجم
***
چون گل صنما جامه بصد جاچاکمچون لاله بروز باد سر بر خاکم
چون شاخ بنفشه کوژو انده ناکمدر غم خوردن چو یاسمین چالاکم
***
با دولت حسن دوست اندر جنگمزیرا که همی نیاید اندر چنگم
چون برد ز رخ دولت جنگی رنگمگردنده چو دولت و دوتا چون چنگم
***
ای بسته بتو مهر و وفا یک عالممانده ز تو در خوف و رجا یک عالم
وی دشمن دوست مر ترا یک عالمخاری و گلی با من و با یک عالم
***
ای گشته فراق تو غم افزای دلمامید وصال تو تماشای دلم
آگاه نه ای بتا که بندی محکمدست ستمت نهاده بر پای دلم
***
پر شد ز شراب عشق جانا جاممچون زلف تو درهم زده شد ایامم
از عشق تو این نه بس مراد و کاممکز جملۀ بندگان نویسی نامم
***
یک بوسه بر آن لبان خندان نزنمتا بر پایت هزار چندان نزنم
گرجان خواهی ز بهر یک بوسه ز مناز عشق لب تو هیچ دندان نزنم
***
بی وصل تو زندگانی ای مه چکنمبی دیدارت عیش مرفه چکنم
گفتی که بوصل هم دلت شاد کنمگر این نکنی نعوذ باللّه چکنم
***
گیرم ز غمت جان و خرد پیر کنمخود را ز هوس ناوک تقدیر کنم
بر هر دو جهان چهار تکبیر کنمشایستۀ تونیم چه تدبیر کنم
***
دارد پشتم ز وعدۀ خام تو خمبارد چشمم ز بردن نام تو نم
تا کرد قضا حدیثم از کام تو کمهرگز نزنم بکام در دام تو دم
***
ای چون شکن زلف تو پشتم خم خموی چون اثر خلق تو صبرم کم کم
در مهر و وفایت آزمودم دم دمبا این همه تو بهی و آخر هم هم
***
بوسی گفتی از آن لب مرجانمباده بره برفتی و ببردی جانم
من خوی بد تو از همه به دانمندهی بخوشی تا بستم بستانم
***
از آمدنم فزود رنج بدنماز بودن خود همیشه اندر محنم
وز بیم شدن با غم و درد و حزنمنه آمدن و نه بدن و نه شدنم
***
با ابر همیشه در عتابش بینمجویندۀ نور آفتابش بینم
گر مردمک دیدۀ من نیست چراچون چشم گشاید اندر آبش بینم
***
فتحی که بآمدنت منصور شومعمری که ز رفتن تو رنجور شوم
ماهی که ز دیدن تو پر نور شومجانی که نخواهم که ز تو دور شوم
***
در وصل شب وروز شمردیم بهمدرهجر بسی راه سپردیم بهم
تقدیر بیکساعت برداد ببادرنجی که بروزگار بردیم بهم
***
هرچند بمی خلاف دینست و رهملیکن بخورم کزو گشاید گر هم
دانی که بمی چراست (چندین) شرهمتا بو که ز خویشتن زمانی بر هم
***
مجرم رخ تو که ما بدو آسائیمما با رخ و با خرام تو برنائیم
ما جرم ترا چو روی تو آرائیمخود جرم تو کرده‌ای که مجرم مائیم
***
هر تیر حیل که در غمت آخته‌ایمانداخته و سپر بینداخته‌ایم
زان ما بدو نیک تو چنین ساخته‌ایمکز عشق تو عجز خویش بشناخته‌ایم
***
گامی که بکام نفس برداشته‌ایمتخمیست که در زمین غم کاشته‌ایم
وآنرا که ز نفس عمر پنداشته‌ایمانبار سوداست که انباشته‌ایم
***
چوبی بودم بود بگل در پایمدر خدمت مختار فلک شد جایم
در خدمت او چنان قوی شد رایمکامروز ستون آسمان را شایم
***
گفتم که مگردل ز تو برداشته‌ایممعلوم شد ای صنم که پنداشته‌ایم
امروز که بی روی تو بگذاشته‌ایمدلرا ببهانه ها فروداشته‌ایم
***
چون میدانی همه ز خاک و آبیمو امروز همه اسیر خورد و خوابیم
در تو نرسیم اگر بسی بشتابیمسرمایه توئی سود زخود کی یابیم
***
یک چند در اسلام فرس تاخته‌ایمیکچند بکفرو کافری ساخته‌ایم
چون قاعدۀ عشق تو بشناخته‌ایماز کفر باسلام نپرداخته‌ایم
***
راحت ز همه غمت برانداخته‌ایمدر بوتۀ روزگار بگداخته‌ایم
کاری نه چو کار عاقلان ساخته‌ایمنقدی بامید نسیه در باخته‌ایم
***
از دیده درم خرید روی تو شدیموز گوش غلام های و هوی توشدیم
بی روی تو بر مثال روی تو شدیمبازیچۀ کودکان کوی تو شدیم
***
ما شربت هجر تو چشیدیم و شدیمهجران تو بر وصل گزیدیم و شدیم
در جستن وصل تو ز نایافتنتدل رفت و طمع ز جان بریدیم و شدیم
***
زان یک نظر نهان که ما دزدیدیمدور از تو هزار درد و محنت دیدیم
اندر هوست پردۀ خود بدریدیمتو عشوه فروختی و ما بخریدیم
***
با هر که بدوستی بیار امیدیمچون ده دله بودزودازوببریدیم
گفتم که تو بهتری ترا بگزنیمای معنی رو که ترا هم دیدیم
***
مادر طلب تو گرچه مضطر نشدیماز منزل آرزو فراتر نشدیم
اندر ره سودات چو قوم موسیبر آب قدم زدیم و هم تر نشدیم
***
کاری که نه با تو بی نظام انگاریمصبحی که نه با تو وقت شام انگاریم
نادیدن تو هوای کام انگاریمبی تو همه خرّمی حرام انگاریم
***
تا ظن نبری که از تو آگاه تریمما از تو بصد دقیقه گمراه تریم
هرچند بکار خویش روباه تریماز دامن دوست دست کوتاه تریم
***
مانندۀ باد اگرچه بی پا و سریمپیوسته چو آتش ره بالا سپریم
زان بیش که رخت ما سوی خاک کشندما خاک فروشیم وبدان آب خریم
***
با خوی بد تو گرچه در پر خاشیمباری بغمت بگرد عالم فاشیم
چون نزد تو ما ز جملۀ اوباشیمسودای تو میپزیم و خوش میباشیم
***
تا در ره پندار و گمان خویشیمآسیمه سران و گمرهان خویشیم
چندانکه رویم در نهان خویشیموز آمدن خویش جهان خویشیم
***
این یکچندی که ما در این انجمنیمشاید که نهال غم ز دلها بکنیم
با شادی و با نشاط لختی بزنیمکاندر چمن باغ اجل یاسمنیم
***
دایم ترسم پیشم ای مشک نسیمرخسار چو گل ز شرم داری بدونیم
از گریۀ فرقت تو ای دُرّ یتیماین دیده چو سیم باد اگر دارم سیم
***
نه مرد سجاده‌ایم ونه مرد گلیمتا مرد میم و رود و می خانه مقیم
مارا چکنی بقاضی و مقضی بیمدردی خرابات به از مال یتیم
***
ای روی تو پاکیزه تر از کف گلیمآنرا مانی که کرد احمد بدونیم
تا آن رخ یوسفی بما بنمودیما بر سر آتشیم چون ابراهیم
***
قائم بخودی از آن شب و روز مقیمبیمت ز سمومست و امیدت بنسیم
با ما نه ز آب و آتشت باشد بیمچون سایه شدی ترا چه جیحون چه جحیم
***
قلّا شانیم و لا ابالی حالیمفتنه شدگان چشم و زلف و خالیم
جان داده فدای رطل مالامالیمروشن بخوریم و تیره بر سر مالیم
***
ای عشق تو دیده همۀ بی خبرانوی وصل تو برده همۀ پرده در آن
حقا که بنزدیک همه نامورانغمگین شدن از توبه که شاد از دگران
***
روی تو بهار مشک بارست ای جانزلف شب خورشید نگارست ای جان
گر زلف بریده‌ست چه عارست ای جانکوتاهی شب هم از بهارست ای جان
***
هستیم ز بندگیت ما شاد ای جانزیرا که شدیم از همه آزاد ای جان
گرچه شودت زماترا ناشادیخون من بنده مبارکت باد ای جان
***
اکنون که ز دونی ای جهان گذراناستام ززر همی زنی بهر خران
از ننگ تو ای مزین بی خبرانمنصور سعید رست و ای دگران
***
عقلی که خلاف تو گزیدن نتواندینی که ز شرط تو بریدن نتوان
وهمی که بذات تو رسیدن نتواندهری که ز دام تو رهیدن نتوان
***
یکشب غم هجران تو ای جان جهانبا هشت زبان بگفتم ای کاهش جان
موسوم همه جان شد آن راز نهانبا هشت زبان راز نماند پنهان
***
گه سوی من آیی از لطیفی پویانگه عهدشکن شوی چو رشوت جویان
گه بر گردی ستیزۀ بدگویاناین در نخورد ز فعل نیکورویان
***
از بس که من از لطف تو دیدم برهاناز شرم زبان من فرو شد بدهان
من درخواهم تو پیش من داری جانهرگز نکنی بدین شگرفی تو زیان
***
چون پسته گشاده‌ام بوصف تو دهانچون گوز ببسته‌ام بمهر تو میان
راز تو بدل کرده چو فندق پنهاندر کام کننده همچو بادام زبان
***
کم کاه روان را چو توان افزودنو آلوده مدار آنچه توان پالودن
بیهوده مرنج چون توان آسودنمی باش چنانکه می توانی بودن
***
آزار ترا گرچه نهادم گردنغم خورد مرا غمم نخواهی خوردن
از محتشمی نیست مرا آزردنتو محتشمی مرا چه باید کردن
***
اندر دریا نهنگ باید بودنواندر صحرا پلنگ باید بودن
مردانه و مرد رنگ باید بودنورنه بهزار ننگ باید بودن
***
دربند بلای آن بت کش بودنصدبار بتر زانکه در آتش بودن
اکنون که فریضه‌ست بلاکش بودنخوش باید بود وقت ناخوش بودن
***
تا چند ز سودای جهان پیمودنواندر بدو نیک جان و تن فرسودن
چون رزق نخواهدت ز رنج افزودنبگزین ز جهان نشستن و آسودن
***
ای دیده ز هر طرف که برخیزد حسنطرفه است که جز با تو نیامیزد حسن
هشدار که تا با تو کم آمیزد حسنزیرا همه آب دیده‌ها ریزد حسن
***
ای دل چو غمی نوبدهد چرخ کهنچون کار ندیدگان مشوبی سروبن
یا عشوۀ کودکانه می خر بسخنیا تن زن و عاقلانه صبری می کن
***
گر شاد نخواهی این دلم شاد مکنور یاد نیایدت ز من یاد مکن
لیکن بوفا بر تو که این خسته دلماز بند غم عشق خود آزاد مکن
***
دی کز تو گذشت بیش از آن یاد مکنفردا که نیامده است فریاد مکن
برنامده و گذشته بیداد مکنخوش باش امروز و عمر خود یاد مکن
***
فرمان حسود فتنه انگیز مکنچشم از پی کشتن رهی تیز مکن
چون عذر گذشته را نخواهی باریبا من سخنان وحشت انگیز مکن
***
تا با خودی ارچه همنشینی با منای بس دوری که از تو باشد تا من
در من نرسی تا نشوی از خود گمکاندر ره عشق یا تو گنجی یا من
***
گه بردوزی بدامنم بر دامنگه نگذاری که گردمت پیرامن
گه دوست همی شماریم و گاهی دشمنتا من کیم از تو ای دریغا تو بمن
***
اکنون که ستد هوای تو داد از منگر جان بدهم نیایدت یاد از من
مسکین من مستمند کاندر غم تومیسوزم و تو فارغ و آزاد از من
***
گه یار شوی تو با ملامت گر منگه بگریزی ز بیم خصم از بر من
بگذار مرا چونیستی در خور منتو مصلح و من رند نداری سر من
***
با من شب و روز گرم بودی بسخنتا چون زر شد کار تو ای سیمین تن
برگشتی از دوست تو همچون دشمنبدعهد نکو روی ندیدم چو تو من
***
ای چون گل نوشکفته بر طرف چمنگلبوی شود ز نام تو کام و دهن
گرگل بر خار باشد ای سیمین تنچون گل بر تست خار بردیدۀ من
***
پندی دهمت اگر پذیری ای تنتا سور ترا بدل نگردد شیون
عضوی ز تو گر صلح کند بادشمندشمن دوشمر تیغ دوکش زخم دوزن
***
ای یار قلندر خراباتی منبا من تو ببند دامن اندر دامن
من نیز قلندرانه در دادم تنهر دو بخرابات گرفتیم وطن
***
ای شاه چو لاله دارد از تو دشمندل تیره و چاک دامن و خاک وطن
چون چرخ چراست خصمت ای گردافکننالنده و گردان و رسن در گردن
***
گر کرده بدی تو آزمون دل مندل بسته نداری تو بدون دل من
گر آگاهی از اندرون دل منزینگونه نکوشی تو بخون دل من
***
بد کمتر از این کن ای بت سیمین تنکایزد بیدت باز دهد پاداشن
یکباره مکن همه بدیها با منلختی بنه‌ای دوست برای دشمن
***
بی تیر غمت پشت کمان دارم مندادم بتو دل ترا چو جان دارم من
پیش تو اگرچه بر زمین دارم پایدستی ز غمت بر آسمان دارم من
***
غمهای تو در میان جان دارم منشادی ز غم تو یکجهان دارم من
از غایت غیرتت چنان دارم منکز خویشتنت نیز نهان دارم من
***
طبعی نه که با دوست درآمیزم منعقلی نه که از عشق بپرهیزم من
دستی نه که با قضا درآویزم منپائی نه که از میانه بگریزم من
***
آنرا که تو امسال گزیدی بر منچندان مشت است بار در هر برزن
گر کون بکست برنهد ای رعنا زندر حال بتیزی کندت آبستن
***
ای بی سببی همیشه آزردۀ منوآزردن تو ز طبع توپردۀ من
برچرخ زند بخت سراپردۀ منگر عفو کنی گناه ناکردۀ من
***
چون آمد شد بریدم از کوی تو مندانم نرهم ز گفت بدگوی تو من
برخیره چرا نگه کنم سوی تو منبر عشق تو عاشقم نه بر روی تو من
***
از عشوۀ چرخ در امانم ز تو منوآزاد ز بند این و آنم ز تو من
هرچند زغم جامه درانم ز تو منواللّه که نمانم ار بمانم ز تو من
***
دلها همه آب گشت و جانها همه خونتا چیست حقیقت از پس پرده و چون
ای بر علمت خرد ردو گردون دوناز تو دو جهان پر و تو از هردو برون
***
کس را صفت عشق نه معلوم که چونبس قدّ الف ورا که او گردد نون
ره رفتن عشق را نه راهیست زبونیک راه بآتش است و یک راه بخون
***
در جنب گرانی تو ای نوشتکینحقا که کم از نیست بود و زن زمین
وین از همه طرفه تر که در چشم یقینتو هیچ نه و ازتو گرانی چندین
***
بهرام دو اند هر دو جویندۀ کینآن قوّت ملک آمد و این قوت دین
هر روز کند اسب سعادت را زینبهرام فلک ز بهر بهرام زمین
***
پار ارچه نمیکرد چو کفرم تمیکنامسال عزیز کرد ما را چون دین
در پرورش عاشقی ای قبلۀ چینهم قهر چنان باید و هم لطف چنین
***
آب ارچه نمیرود بجویم با توجز در ره مردمی نپویم با تو
گوئی که چه کرده‌ام نگوئی با منآن چیست نکرده‌ای چگویم با تو
***
شکر شود ای نگار زهر از رخ توپس تلخ چرا عیش من از پاسخ تو
مهجور شدم ز دیدن فرخ توجانم شده شهمات ز بیم رخ تو
***
ای طالع سعد روح فرخنده بتووی صورت بخت عقل نازنده بتو
ای آب حیات، شرع پاینده بتوما زنده بدین و دین ما زنده بتو
***
ای قامت سرو گشته کوتاه بتودر شب مرو ای شده خجل ماه بتو
گر رنج رسد مباد ناگاه بتوآن رنج رسد بمن پس آنگاه بتو
***
آنی که عدو چو برگ بیدست از تودرحسن زمانه را نویدست از تو
مه را بضیا هنوز امیدست از تواین رسم سیه گری سپیدست از تو
***
بی آنکه بکس رسید پیوند از توآوازه بشهر در پراکند از تو
کس بر دل تو نیست خداوند از توای فتنۀ روزگار تا چند از تو
***
جر گرد دلم گشت نداند غم تودر بلعجبی هم بتو ماند غم تو
هرچند بر آتشم نشاند غم توغمناک شوم گرم نماند غم تو
***
ای گشته بهشت عدن کوی تو بتوروشن شده چشم مهرجوی تو بتو
می در نخورد روی نکوی تو بتونی رحم کنی دریغ روی تو بتو
***
بستد غم عاشقی دلا داد از تودربند نیی هست که آزاد از تو
اکنون برخاست درد و فریاد از توبر یاد کسی که آورد یاد از تو
***
ای مفلس ما ز مجلس خرم تودل مرد رهی را که بر آمد دم تو
شد بر دو کمان سنائی بر غم تویا ماتم دل دارد یا ماتم تو
***
ای بی تو دلیل اشهب و ادهم تواقبال فرو شد که برآمد دم تو
دیوانه شده است عقل در ماتم توجان چیست که خون نگرید اندر غم تو
***
چون موی شدم ز رشک پیراهن توو زرشک گریبان تو و دامن تو
کاین بوسه همی دهد قدمهای تراو آنرا شب وروز دست در گردن تو
***
دل سوخته شد در تف اندیشۀ توبفکند سپر در صف اندیشۀ تو
دل خود چه که سنگ خاره و آهن سردچون موم شود در کف اندیشۀ تو
***
ای زلف و رخ تو مایۀ پیشۀ تووی مطلع مه کنارۀ ریشۀ تو
وی گشته هزار شیر در بیشۀ توتو بی خبر وجهان در اندیشۀ تو
***
شوری دارد زلف بشولیدۀ توحالی دارد دو چشم گردندۀ تو
این بس نبود عجب که ای جان وجهانیکتن نظر دو تن کند دیدۀ تو
***
ای همّت صد هزار کس در پی تووی رنگ گل و بوی گلاب از خوی تو
ای تعبیه جان عاشقان در پی توای من سرخویش کشته‌ام در پی تو
***
دل کیست که گوهری فشاند بیتویا تن که بود که ملک راند بیتو
حقا که خرد راه نداند بیتوجان زهره ندارد که بماند بیتو
***
چون آتش تیز بیقرارم بیتوچون خاک ز خود خبر ندارم بیتو
بر آب همی قدم گذارم بیتواز باد بپرس تا چه دارم بیتو
***
ای دل چو فراق یار دیدی خون شووی دیده باختیار من بیرون شو
ای جان تو عزیزتر نه‌ای از یارمبی یار نخواهمت ز تن بیرون شو
***
ای عقل اگرچند شریفی دون شووی دل ز دلی بگرد و خون در خون شو
در پردۀ آن نگار دیگرگون شوبادیده در آی و بی زبان بیرون شو
***
اندر ره عشق دلبران صادق کوعذراست همه زاویها وامق کو
یک شهر همه طبیب شد حاذق کوگیتی همه نطقست یکی ناطق کو
***
باز آن پسرچه زنخ خوش زن کوآن کودک زن فریب مرد افکن کو
گیرم دل مرده ریگم او بر دو برفتآن صبر که باز ماند آن از من کو
***
ای معتبران شهر والیتان کوتا بنده خدای در حوالیتان کو
وی قوم جمال صدر عالیتان کوزیبای زمانه بوالمعالیتان کو
***
چون دست شد از زلف دراز و کوتاههر شب بهم این دو دیده بر صورت ماه
بادل گویم که آخر این شمع سپاهامشب نفسی کند در این ماه نگاه
***
گر بد گوئی ترا بدی گفت ای ماههرگز نشود بر تو دل بنده تباه
از گفتۀ بدگوی ز ما عذر مخواهکائینه سیه نگردد از روی سیاه
***
از بهر یکی بوس بدو ماه ایماهداری سه چهار پنج ماهم گمراه
ای شش جهت و هفت فلک را زتو جاهاز هشت بهشت آمده‌ای در نه ماه
***
با من ز دریچۀ مشبک دلخواهاز لطف سخن گفت و من استاده براه
گفتی که ز نور روی آن بت ناگاهصد کوکب سیاره بزاد از یکماه
***
زین عالم بیوفا بپردازی بهخود را ز برای حرص نگدازی به
عالم چو بدست ابلهان داد ستندبا روی زمانه همچنان سازی به
***
گر تو بصلاح خویش کم نازی بهبا حالت نقد وقت درسازی به
در صومعه سر ز زهد نفرازی بهبتخانه اگر ز بت بپردازی به
***
جز یاد تو دل بهرچه بستم توبهبی ذکر تو هر جای نشستم توبه
در حضرت تو توبه شکستم صدبارزین توبه که صد بار شکستم توبه
***
ای دوست مرا دمدمه بسیار مدهکاین دمدمه می خورد ز من هر که و مه
جان و سر تو که دم کنم پیش تو زهکز دمدمه گرم کنم آب کره
***
با من بودی بناز در خواب شدههمچون می و شیر روشن وناب شده
امروز دلت چراست در تاب شدهای شیر و می تو روغن و آب شده
***
گفتی گله کرده ای ز من با که و مهبهتان چنین بر من بیچاره منه
از تو بکسی گله نکردم باللّهگفتم که اگر نکوترم داری به
***
ماذات نهاده بر صفاتیم همهموصوف صفت سخرۀ ذاتیم همه
تا در صفتیم در مماتیم همهچون رفت صفت عین حیاتیم همه
***
با من دو هزار عشوه بفروخته‌ایتا این دل من بدین صفت سوخته‌ای
تو جامۀ دلبری کنون دوخته‌ایاین چندین عشوه از که آموخته‌ای
***
در جامۀ فوطه سخت خرم شده‌ایکاشوب جهان وشور عالم شدهای
در خواب ندانم که چه دیدستی دوشکامروز چو نقش فوطه در هم شدهای
***
ای آنکه تو رحمت خدائی شده‌ایدر چشم بجای روشنائی شدهای
از رندی سوی پارسائی شده‌ایاندر خور صحبت سنائی شدهای
***
تا نقطۀ خال مشک بر رخ زده‌ایعشق همه نیکوان تو شهرخ زده‌ای
طغرای شهنشاه جهان منسوخ استتا خط نکو بر رخ فرخ زده‌ای
***
هر چند بدلبری کنون آمده‌ایدر بردن دل تو ذوفنون آمده‌ای
آلوده همه جامه بخون آمده‌ایگوئی که ز چشم من برون آمده‌ای
***
در حسن چو عشق نادرست آمده‌ایدر وعده چو عهد خویش سست آمده‌ای
در دلبری ار چند نخست آمده‌ایروهیچ مگو که سخت چست آمده‌ای
***
خشنودی تو بجویم ای مولائیخشنودی تو مرا به از بینائی
چون شمع اگر سرم ز تن بربائیهمچون قلم آن کنم که تو فرمائی
***
چون نار اگرم فروختن فرمائیچون باد بزان شوم زنا پروائی
زیر قدم خود ار چو خاکم سائیچون آب روانه گردم از مولائی
***
گفتم که ببرم از تو ای بینائیگفتی که بمیر با دلم برنائی
گفتار ترا با آزمایش کردممی بشکیبم کنون چه میفرمائی
***
ای سوسن آزاد ز بس رعنائیچون لاله ز خنده هیچ می ناسائی
پشتم چو بنفشه گشت ای بینائیزیرا که چو گل زود روی دیر آئی
***
تا تو ز درون وفای او می جوئیوانگه ز برون جفای او میجوئی
زان کی برهی که نیک و بد با اوئیاز پنبه همی کشتن آتش جوئی
***
غم کی خورد آنکه شادمانیش توئییا کی مرد آنکه زندگانیش توئی
در نسیۀ آن جهان کجا بندد دلآنرا که بنقد این جهانیش توئی
***
گر خوبی ملکست بروشاه توئیور حسن و جمال آسمان ماه توئی
هر جا که دلی چوشست دلخواه توئیکر باز رهی شوم که همراه توئی
***
بیزار شو از خود که زبان تو توئیکم گو ز ستاره کاسمان تو توئی
پیدا دگران راست نهان تو توئیخوش باش که در جمله جهان تو توئی
***
مردی که برای دین سوارست توئیشخصی که جمال روزگارست توئی
چرخی که بذات کامکارست توئیشمسی که زنجم یادگارست توئی
***
چون حمله دهی نیک سوارا که توئیچون بوسه دهی ظریف یارا که توئی
در صلح شکر بوسه شکارا که توئیدر جنگ قوی ستیزه کارا که توئی
***
خود ماه بود چنین منور که توئییا مهر بود چنین سمنبر که توئی
گفتی که برو نکوتری گیر از مناللّه اللّه ازین نکوتر که توئی
***
روشن تر از آفتاب و ماهی گوئیپدرام تر از مسند و گاهی گوئی
آراسته از لطف الهی گوئیتا خود بکجا رسید خواهی گوئی
***
با خصم تو از پی تو ای دهر آرایمهر افزایم گرچه بود کین افزای
ور تیغ دو رویه گردد از سر تا پایخود را چو گهر در دل او سازم جای
***
در عشق تو ای شکر لب روح افزاینالان چو کمانچه ام خروشان چون نای
تا چون بر بط بسازیم بر بر جایچون چنگ ستاده‌ام بخدمت بر پای
***
خود را چو عطادهی فراوان مستایوز منع کسی نیز مرو نیک از جای
در منع و عطا ترا نه دستست ونه پایبندنده خدایست و گشاینده خدای
***
در پیش خودم همیکنی آنجایی؟پس در عقبم همیزنی پرتابی
جاوید شبی بباید و مهتابیتا با تو غم توگویم از هر بابی
***
در حضرت ما عشق مهنّا یابیکانجای نخفته‌ای که سرما یابی
افسرده نگردی که دم ما یابیاینجا تن زن که راحت آنجا یابی
***
در کار دل ار نکردمی این مردیاز هر خاری دلم بجستی وردی
چون از سربند است بر آمد گردیاکنون من و گوشه‌ای و هر دم دردی
***
روزی تو چو مهر هیچ پیدا نشدیگشتیم دو تا از تو و یکتا نشدی
با این همه باد عجب کاندر سرتستبا درد قرین شدی و با ما نشدی
***
شب را سلب روز فروزان کردیتا حسن بر اهل عشق تاوان کردی
چون قصد بخون صد مسلمان کردیدست و دل و زلف هر سه یکسان کردی
***
صد چشمه ز چشم من براندی وشدیبر آتش فرقتم نشاندی و شدی
چون باد جهنده آمدی تنگ برمخاکم بدو دیده برفشاندی و شدی
***
ای رفته و دل برده چنین نپسندیمن میگریم ز درد و تو میخندی
نشگفت که ببریدی ودل برکندیتو هندوئی و برنده باشد هندی
***
خوش باش که پخته‌اند سودای تودیفارغ شده از همه تمنّای تو دی
قصه چکنی که بی تقاضای تو دیدادند قرار کار فردای تو دی
***
چون افتادی بفوطه چون افتادیبی فوطه بدلبری تو خود استادی
بر باد همه صلاح ما بردادیدر جامۀ فوطه کس کند بیدادی
***
تا عشق مرا ببوسه‌ای چاره شدیبا زهد خلیل و حسن سیاره شدی
با فوطه تو ای کز در نظاره شدیگوئی که سپهر پر ز سیاره شدی
***
ای دل منیوش از آن صنم دلداریبیهوده مفرسای تن اندر خواری
کان ماه ستمکاره ز درد و غم توفارغ تر از آنست که می پنداری
***
در هر خم زلف مشکبیزی داریدر هر سر غمزه رستخیزی داری
رو گرچه ز عاشقان گریزی داریروزی داری از آنکه ریزی داری
***
ای بر دل من نهاده از غم باریوز بد خوئی گزیده کار و باری
از تنگ دلی که هست چاکر باریخود جنگ کند خود آشتی هر باری
***
هم غم که خورد ز عاشقی غمخواریخوردم زتو من و برنیامد کاری
مفزای ز هجرانت مرا تیماریمی در نخورد بار ترا خرباری
***
زان چشم چو نرگس که بمن درنگریچون نرگس تیر ماه خوابم ببری
نرگس چشمی چو نرگس ای رشک پریهرچند شکفته تر شوی شوخ تری
***
گیرم که غم هجر و وصالم نخورینه نیز بچشم رحم در من نگری
این مایه توانی که بر دشمن و دوستآبم نبری و پوستینم ندری
***
از نکتۀ فاضلان باندام تریوز سیرت زاهدان نکونام تری
از رود و سرود و می غم انجام تریمن سوختم و تو هر زمان خام تری
***
گفتی که چو راه آشنائی گیریاندر دل و جان من روائی گیری
کی دانستم که بیوفائی گیریدر خشم شوی کم سنائی گیری
***
باشد همه را چو بر ستارۀ سحریدل بر تو نهادن ای بت از بی خبری
زیرا که چو صبح صادق ای رشک پریهم پرده دریده‌‌ای و هم پرده دری
***
راهی که باندیشۀ دل می سپریخواهی که بهر دو عالم اندرنگری
در سرت همیشه سپرت گردون دارکانجا که همی ترسی ازو میگذری
***
فضلی کنی این رسم ستم برگیریور ناسره‌ام مرا بکم برگیری
با من بسخن دو لب زهم بر گیریوز جان و دلم محنت و غم برگیری
***
چون بلبل داریم برای بازیچون گل که ببوئیم برون اندازی
شمعم که چو بر فروزیم بگدازیچنگم که ز بهر زدنم میسازی