الهی‌نامه

فریدالدین عطار نیشابوری

فهرست

۱بسم الله الرحمن الرحیم
۲در نعت سید المرسلین صلی اللّه علیه و سلم
۳در معراج حضرت رسالت علیه الصلوة والسلام
۴حکایت
۵در فضیلت صدیق رضی الله عنه
۶در فضیلت فاروق رضی الله عنه
۷در فضیلت ذی النورین رضی الله عنه
۸در فضیلت مرتضی رضی الله عنه
۹آغاز کتاب
۱۰المقالة الاولی
۱۱جواب پدر ۱
۱۲(۱) حکایت زن صالحه که شوهرش بسفر رفته بود
۱۳المقالة الثانیة
۱۴جواب پدر ۲
۱۵(۱) حکایت آن زن که بر شهزاده عاشق شد
۱۶(۲) حکایت علوی وعالم ومخنّث که در روم اسیر شدند
۱۷(۳) حکایت سلیمان داود علیهما السلام با مور عاشق
۱۸(۴) حکایت امیرالمؤمنین علی کرم الله وجهه بامور
۱۹(۵) حکایت نوشروان عادل با پیر بازیار
۲۰(۶) حکایت خواجۀ جندی با سگ
۲۱(۷) حکایت معشوق طوسی با سگ و مرد سوار
۲۲(۸) مناظرۀ شیخ ابوسعید با صوفی و سگ
۲۳(۹) حکایت ابوالفضل حسن و کلمات او در وقت نزع
۲۴المقالة الثالثة
۲۵جواب پدر ۳
۲۶(۱) سؤال ابراهیم ادهم از مرد درویش
۲۷(۲) حکایت شیخ گرگانی با گربه
۲۸(۳) حکایت ترسا بچه
۲۹(۴) حکایت پیر که پسر صاحب جمال داشت
۳۰(۵) حکایت یعقوب و یوسف علیهما السلام
۳۱(۶) حکایت یوسف و ابن یامین علیهما السلام
۳۲(۷) حکایت جوان گناه کار و ملایکۀ عذاب که برو موکّلند
۳۳(۸) حکایت جوان صاحب معرفت وبهشت و لقای حق تعالی
۳۴(۹) سؤال کردن آن درویش از مجنون که سال عمر تو چندست
۳۵(۱۰) حکایت آن مجنون که تب داشت
۳۶المقالة الرابعة
۳۷(۱) حکایت سرپاتک هندی
۳۸(۲) حکایت وزیر که پسر صاحب جمال داشت
۳۹(۳) حکایت پادشاه که از سپاه بگریخت
۴۰(۴) حکایت شه زاده که مرد سرهنگ بر وی عاشق شد
۴۱(۵) حکایت پیرمرد هیزم فروش و سلطان محمود
۴۲المقالة الخامسة
۴۳جواب پدر ۴
۴۴(۱) حکایت شبلی با مرد نانوا
۴۵(۲) حکایت مرد نمازی ومسجد وسگ
۴۶(۳) مناظرۀ عیسی علیه السلام با دنیا
۴۷(۴) حکایت رهبان با شیخ ابوالقاسم همدانی
۴۸(۵) حکایت مرد ترسا که مسلمان شد
۴۹(۶) حکایت امیرالمؤمنین عمر رضی الله عنه
۵۰(۷) حکایت گبر که پُل ساخت
۵۱(۸) سؤال مرد درویش از جعفر صادق
۵۲(۹) گفتار آن مجنون در نمازی که یک نان نیرزد
۵۳(۱۰) حکایت دیوانه و نماز جمعه
۵۴المقالة السادسة
۵۵جواب پدر ۵
۵۶(۱) حکایت عزرائیل و سلیمان علیهما السلام و آن مرد
۵۷(۲) حکایت آن جوان که از زخم سنگ منجیق بیفتاد
۵۸(۳) حکایت دیوانه بشهر مصر
۵۹(۴) حکایت فخرالدین گرگانی و غلام سلطان
۶۰(۵) حکایت حسین منصور حلاج بر سر دار
۶۱(۶) حکایت غلبۀ عشق مجنون بر لیلی
۶۲(۷) حکایت پسر ماه روی با درویش صاحب نظر
۶۳(۸) حکایت نابینا با شیخ نوری رحمه الله
۶۴(۹) حکایت شیخ ابوالقاسم همدانی
۶۵المقالة السّابعة
۶۶جواب پدر ۶
۶۷(۱) حکایت عیسی علیه السلام با آن مرد که اسم اعظم خواست
۶۸(۲) حکایت ابرهیم علیه السلام با نمرود
۶۹(۳) حکایت مرد ترسا و شیخ بایزید
۷۰(۴) حکایت دیوانه که سر بر در کعبه می‬زد
۷۱(۵) حکایت ایّوب علیه السلام
۷۲(۶) حکایت یوسف همدانی علیه الرحمة
۷۳(۷) حکایت زلیخا
۷۴(۸) تمثیل
۷۵(۹) حکایت ابوبکر سفاله
۷۶(۱۰) حکایت سلطان محمود با دیوانه
۷۷(۱۱) حکایت درخت بریده
۷۸(۱۲) حکایت حسن بصری و رابعه رضی الله عنهما
۷۹(۱۳) حکایت موسی علیه السلام
۸۰(۱۴) حکایت دیوانۀ خاموش
۸۱(۱۵) سؤال آن مرد از مجنون در باب لیلی
۸۲(۱۶) حکایت مؤذّن و سؤال مرد از دیوانه
۸۳(۱۷) حکایت شیخ ابوسعید رحمةالله علیه
۸۴(۱۸) حکایت سلطان محمود با ایاز
۸۵المقالة الثامنة
۸۶جواب پدر ۷
۸۷(۱) حکایت بچّۀ ابلیس با آدم و حوّا علیه السلام
۸۸(۲) حکایت ابلیس و زاری کردن او
۸۹(۳) حکایت یوسف علیه السلام با ابن یامین
۹۰(۴) حکایت سلطان محمود با ایاز
۹۱(۵) حکایت پسر صاحب جمالو عاشق شوریده حال
۹۲(۶) حکایت سلطان محمود و ایاز در حالت وفات
۹۳(۷) حکایت آن دزد که دستش بریدند
۹۴(۸) حکایت ماه و رشک او برخورشید
۹۵(۹) سؤال کردن مردی از مجنون
۹۶(۱۰) حکایت ابلیس
۹۷(۱۱) حکایت سلطان محمود و آرزو خواستن بزرگان
۹۸(۱۲) حکایت شبلی رحمة الله علیه
۹۹(۱۳) حکایت موسی علیه السلام در کوه طور با ابلیس
۱۰۰المقالة التاسعة
۱۰۱جواب پدر ۸
۱۰۲(۱) حکایت سلطان محمود با پیرزن
۱۰۳(۲) حکایت بهلول و گورستان
۱۰۴(۳) حکایت پادشاه که علم نجوم دانست
۱۰۵(۴) حکایت
۱۰۶(۵) حکایت شقیق بلخی و سخن گفتن او در توکل
۱۰۷(۶) حکایت دیوانۀ که از حق کرباس می‬خواست
۱۰۸(۷) حکایت دیوانه که اشک می‬ریخت
۱۰۹(۸) حکایت شیخ ابوبکر واسطی با دیوانه
۱۱۰(۹) حکایت پیر زال سوخته دل
۱۱۱(۱۰) حکایت آتش و سوخته
۱۱۲(۱۱) حکایت ابوعلی فارمدی
۱۱۳(۱۲) حکایت گناه کار روز محشر
۱۱۴(۱۳) حکایت سلطان محمود و عرض سپاه
۱۱۵المقالة العاشرة
۱۱۶جواب پدر ۹
۱۱۷(۱) حکایت سلطان سنجر با عبّاسۀ طوسی
۱۱۸(۲) مناجات موسی با حق تعالی ودر خواستن او یکی از اولیا
۱۱۹(۳) حکایت درحال ارواح پیش از آفریدن اجسام
۱۲۰(۴) حکایت زنان پیغامبر
۱۲۱(۵) حکایت رابعه رحمها الله
۱۲۲(۶) حکایت بهلول
۱۲۳(۷) حکایت لیث بوسنجه
۱۲۴(۸) حکایت موسی و مرد عابد
۱۲۵(۹) حکایت پیر بخاری و مخنث
۱۲۶(۱۰) حکایت غزالی و ملحد
۱۲۷(۱۱) حکایت دعاگوی و دیوانه
۱۲۸(۱۲) حکایت دیوانه که می‬گریست
۱۲۹(۱۳) مناجاة دیوانه با حق تعالی
۱۳۰(۱۴) گفتار شیخ در درآمدن دولت
۱۳۱المقالة الحادی عشر
۱۳۲جواب پدر ۱۰
۱۳۳(۱) حکایت آن مرد که در بادیه تجرید می‬کرد
۱۳۴(۲) حکایت آن دیوانه که تابوتی دید
۱۳۵(۳) حکایت گفتار پیغامبر در طفل نوزاد
۱۳۶(۴) حکایت حسن و حسین رضی الله عنهما
۱۳۷(۵) حکایت شبلی با سائل رحمه الله
۱۳۸(۶) حکایت سلطان محمود با ایاز در گرمابه
۱۳۹(۷) حکایت شیخ بایزید و آن قلّاش که او را حدّ می‬زدند
۱۴۰(۸) حکایت عبدالله مبارک با غلام
۱۴۱(۹) حکایت حبشی که پیش پیغامبر آمد
۱۴۲(۱۰) حکایت آن مرد که عروس خود را بکر نیافت
۱۴۳(۱۱) حکایت اسکندر و کلمات حکیم بر سر او
۱۴۴(۱۲) حکایت دیوانه
۱۴۵(۱۳) حکایت حسن بصری و شمعون
۱۴۶المقالة الثانی عشر
۱۴۷جواب پدر ۱۱
۱۴۸(۱) حکایت کیخسرو و جام جم
۱۴۹(۲) حکایت سنگ و کلوخ
۱۵۰(۳) حکایت شبلی با آن جوان در بادیه
۱۵۱(۴) حکایت شوریده دل بر سر گور
۱۵۲(۵) حکایت دیوانه که رازی با حق گفت
۱۵۳(۶) حکایت سلطان ملکشاه با پاسبان
۱۵۴(۷) حکایت شیخ ابوسعید با معشوق خویش
۱۵۵(۸) حکایت ایاز با سلطان
۱۵۶(۹) حکایت ماه و شوق او با آفتاب
۱۵۷(۱۰) حکایت بایزید با آن مرد سائل که او را در خواب دید
۱۵۸(۱۱) سؤال آن درویش از شبلی
۱۵۹(۱۲) حکایت ابراهیم ادهم
۱۶۰المقالة الثالث عشر
۱۶۱جواب پدر ۱۲
۱۶۲(۱) حکایت اسکندر رومی با مرد فرزانه
۱۶۳(۲) حکایت
۱۶۴(۳) حکایت قحط و جواب دادن طاوس
۱۶۵(۴) حکایت پیمبر در شب معراج
۱۶۶(۵) حکایت مرد حریص و ملک الموت
۱۶۷(۶) حکایت کشته شدن پسر مرزبان حکیم
۱۶۸(۷) موعظه
۱۶۹(۸) حکایت بزرجمهر با انوشیروان
۱۷۰(۹) حکایت آن مرغ که در سالی چهل روز بیضه نهد
۱۷۱(۱۰) حکایت بهلول و حلوا و بریان
۱۷۲(۱۱) سؤال موسی از حق سبحانه و تعالی
۱۷۳(۱۲) پند کسری
۱۷۴(۱۳) مناجات آن بزرگ با حق تعالی
۱۷۵(۱۴) حکایت شعبی و آن مرد که صعوۀ گرفته بود
۱۷۶(۱۵) حکایت زنبور با مور
۱۷۷(۱۶) حکایت پیغامبر و کنیزک حبشی
۱۷۸(۱۷) حکایت آن مرد که پیش فضل ربیع آمد
۱۷۹(۱۸) حکایت بهلول
۱۸۰(۱۹) حکایت مرد مجنون و رعنایان
۱۸۱المقالة الرابع عشر
۱۸۲جواب پدر ۱۳
۱۸۳(۱) سکندر و وفات او
۱۸۴(۲) حکایت نمرود
۱۸۵(۳) حکایت آن مرد که صدقه بدرویشان می‬داد
۱۸۶(۴) حکایت لقمۀ حلال
۱۸۷(۵) حکایت پیرزن با شیخ و نصیحت او
۱۸۸(۶) حکایت امیرالمؤمنین عمرخطاب رضی الله عنه با جوان عاشق
۱۸۹(۷) حکایت آن درویش که آرزوی طوفان کرد
۱۹۰(۸) حکایت پیر عاشق با جوان گازر
۱۹۱(۹) حکایت مجنون با آن سائل که سؤال کرد
۱۹۲(۱۰) حکایت روباه که در دام افتاد
۱۹۳(۱۱) حکایت سلطان محمود با ایاز
۱۹۴(۱۲) حکایت محمد عیسی با دیوانه
۱۹۵(۱۳) حکایت سلطان محمود که با دیوانه نشست
۱۹۶(۱۴) حکایت دیوانۀ که گلیم فروخت
۱۹۷(۱۵)حکایت آن زن که طواف کعبه می‬کرد و مردی که نظر برو کرد
۱۹۸(۱۶) حکایت مهستی دبیر با سلطان سنجر
۱۹۹(۱۷) حکایت محمود و شمار کردن پیلان
۲۰۰(۱۸) حکایت عیسی علیه السلام با جهودان
۲۰۱(۱۹) حکایت آن دزد که گرفتار شد
۲۰۲(۲۰) حکایت دیوانۀ چوب سوار
۲۰۳(۲۱) حکایت سپهدار که قلعۀ کرد با دیوانه
۲۰۴(۲۲) حکایت سلطان محمود با مظلوم
۲۰۵(۲۳) حکایت مجنون
۲۰۶(۲۴) حکایت جوان نمک فروش که بر ایاز عاشق شد
۲۰۷المقالة الخامس عشر
۲۰۸جواب پدر ۱۴
۲۰۹(۱) حکایت سلطان محمود در شکار کردن
۲۱۰(۲) حکایت شیخ و مرغ همای
۲۱۱(۳) حکایت محمد غزالی با سلطان سنجر
۲۱۲(۴) حکایت سلطان محمود با آن مرد که همنام او بود
۲۱۳(۵) حکایت سلطان محمود و گازر
۲۱۴(۶) حکایت حکیم با ذوالقرنین
۲۱۵(۷) حکایت پادشاه و انگشتری
۲۱۶(۸) حکایت ابراهیم ادهم با خضر علیه السلام
۲۱۷(۹) حکایت محمود با درویش بر سر راه
۲۱۸(۱۰) حکایت سنجر که پیش رکن الدین اکّاف رفت
۲۱۹(۱۱) حکایت آن مرد که صرّۀ در میان درمنه یافت
۲۲۰(۱۲) حکایت سلطان محمود با پیرزن
۲۲۱المقالة السادس عشر
۲۲۲جواب پدر ۱۵
۲۲۳(۱) حکایت پسر هارون الرشید
۲۲۴(۲) حکایت هارون با بهلول
۲۲۵(۳) حکایت سلیمان و طلب کردن کوزه
۲۲۶(۴) حکایت پادشاه که از درویش در خشم شد
۲۲۷(۵) حکایت آن جوان که زن صاحب جمال خواست و بمرد
۲۲۸المقالة السابع عشر
۲۲۹جواب پدر ۱۶
۲۳۰(۱) حکایت گوسفندان و قصّاب
۲۳۱(۲) حکایت باز با مرغ خانگی
۲۳۲(۳) حکایت آن بیننده که از احوال مردگان خبر می‬داد
۲۳۳(۴) حکایت جواب آن شوریده حال در کار جهان
۲۳۴(۵) حکایت سؤال کردن آن مرد دیوانه از کار حق تعالی
۲۳۵(۶) حکایت جهاز فاطمه رضی الله عنها
۲۳۶(۷) حکایت آن پیر که دختر جوان خواست
۲۳۷(۸) حکایت آن درویش با ابوبکر ورّاق
۲۳۸(۹) حکایت آن پیر که خواست که او را میان دو گورستان دفن کنند
۲۳۹(۱۰) حکایت سفیان ثوری رحمه الله
۲۴۰(۱۱) حکایت مسلمان شدن یهودی وحال او
۲۴۱المقالة الثامن عشر
۲۴۲جواب پدر ۱۷
۲۴۳(۱) حکایت بلُقیا و عفّان
۲۴۴(۲) حکایت سلیمان علیه السلام و شادروانش
۲۴۵(۳) حکایت مأمون خلیفه با غلام
۲۴۶(۴) حکایت اصمعی با آن مرد صاحب ضیف و زنگی حادی
۲۴۷(۵) حکایت جبریل با یوسف علیهما السلام
۲۴۸(۶) حکایت پیر خالو سرخسی
۲۴۹(۷) حکایت شیخ یحیی معاذ با بایزید رحمهما الله
۲۵۰(۸) حکایت شیخ علی رودباری
۲۵۱(۹) حکایت سلطان محمود با مرد دوالک باز
۲۵۲(۱۰) حکایت شیخ ابوسعید با قمار باز
۲۵۳(۱۱) حکایت مجنون و لیلی
۲۵۴المقالة التاسع عشر
۲۵۵جواب پدر ۱۸
۲۵۶(۱) حکایت آن حیوان که آن را هَلوع خوانند
۲۵۷(۲) حکایت عیسی علیه السلام
۲۵۸(۳) حکایت نوشروان عادل
۲۵۹(۴) حکایت در ذمّ دنیا
۲۶۰(۵) حکایت در ذمّ دنیا
۲۶۱(۶) گفتار عبّاسۀ طوسی در دنیا
۲۶۲(۷) گفتار جعفر صادق
۲۶۳(۸) حکایت یحیی معاذ رازی
۲۶۴(۹) حکایت در ذمّ دنیا
۲۶۵(۱۰) حکایت شاهزاده و عروس
۲۶۶(۱۱) حکایت ابرهیم علیه السلام
۲۶۷(۱۲) حکایت حلّاج با پسر
۲۶۸(۱۳) در معنی آن که غیبت گناهی بزرگ است
۲۶۹(۱۴) سخن گفتن آن مرد در غیبت
۲۷۰المقالة العشرون
۲۷۱جواب پدر ۱۹
۲۷۲(۱) حکایت شیخ با ترسا
۲۷۳(۲) گفتار بزرگی در شتاختن حق
۲۷۴(۳) حکایت مرد صوفی که بر زبیده عاشق شد
۲۷۵(۴) حکایت اردشیر و موبد و پسر شاپور
۲۷۶(۵) حکایت ایاز و درد چشم او
۲۷۷(۶) حکایت جرجیس علیه السلام
۲۷۸(۷) حکایت یوسف با زلیخا علیه السلام
۲۷۹(۸) حکایت ابرهیم ادهم در بادیه
۲۸۰(۹) حکایت شعیب علیه السلام
۲۸۱(۱۰) حکایت در اهل دوزخ
۲۸۲(۱۱) حکایت سلطان محمود و ایاز
۲۸۳(۱۲) حکایت مجنون و لیلی
۲۸۴المقالة الحادی و العشرون
۲۸۵جواب پدر ۲۰
۲۸۶(۱) حکایت امیر بلخ و عاشق شدن دختر او
۲۸۷المقالة الثانی و العشرون
۲۸۸جواب پدر ۲۱
۲۸۹(۱) حکایت افلاطون و اسکندر
۲۹۰(۲) حکایت آن بزرگ با خواجه علی طوسی
۲۹۱(۳) حکایت آن دیوانه که ازو پرسیدند که درد چیست
۲۹۲(۴) حکایت آن طفل که با مادر ببازار آمد و گم شد
۲۹۳(۵) حکایت یوسف علیه السلام و نظر کردن اودر آینه
۲۹۴(۶) حکایت احمد غزالی
۲۹۵(۷) حکایت ابوعلی فارمدی
۲۹۶(۸) سؤال کردن سائل از مجنون
۲۹۷(۹) حکایت بایزید با مرد مسافر
۲۹۸(۱۰) حکایت محمود با شیخ خرقانی
۲۹۹(۱۱) حکایت آهو که مشک از وی حاصل می‬شود
۳۰۰خاتمۀ کتاب
۳۰۱(۱) حکایت آن مرد که بر مکتب گذر کرد
۳۰۲(۲) گفتار مرد خدای پرست
۳۰۳(۳) حکایت آن مرد که از اویس سؤال کرد
۳۰۴(۴) حکایت وفات اسکندر رومی
۳۰۵(۵) حکایت مرد خاک بیز
۳۰۶(۶) حکایت ایّوب پیغامبر
۳۰۷(۷) حکایت اعرابی در حضرت نبوّت
۳۰۸(۸) حکایت آن زن در حضرت رسالت
۳۰۹(۹) حکایت شبلی با ابلیس در عرفات
۳۱۰(۱۰) حکایت بایزید و زنّار بستن او
۳۱۱(۱۱) مناجات ابراهیم ادهم
۳۱۲(۱۲) حکایت رندی که ازدکانی چیزی می‬خواست
۳۱۳(۱۳) حکایت عبدالله بن مسعود با کنیزک
۳۱۴(۱۴) حکایت بشر حافی که نام حق تعالی بمشک بیالود
۳۱۵پايان — ابیات برگزیده از روایت دوم دیباچۀ الهی نامه از روی نسخه‌های ديگر
۳۱۶در آغاز آلهی نامه
۳۱۷فی نعت النبی صلی الله علیه و آله و صحبه و سلم